Wednesday, 18 May 2016

Γράμμα από την Ιρλανδία




Του Γιάννη Ζαμπετάκη
Αναπληρωτή Καθηγητή Χημείας Τροφίμων, ΕΚΠΑ

ioannis.zabetakis@ul.ie

Εδώ και μερικούς μήνες, ζούμε στην δυτική Ιρλανδία, στην πόλη Limerick. Στο πρώτο γράμμα από την Ιρλανδία που γράφω για το Press Publica, θα σας μιλήσω για το περιβάλλον. Η ζωή εδώ είναι σε πολλές εκφάνσεις της πολύ διαφορετικά οργανωμένη (και όπως θα δείτε μάλλον πιο αποτελεσματικά) απ’ ότι στην Ελλάδα. Για παράδειγμα, εδώ το κάθε σπίτι έχει τους δικούς του κάδους απορριμμάτων (ένα πράσινο για «γενικά» σκουπίδια, ένα μπλε για ανακυκλώσιμα υλικά και ένα μικρό καφέ για τρόφιμα που πάει για κομποστοποίηση). Το σκουπιδιάρικο περνά κάθε δύο εβδομάδες και συλλέγει το περιεχόμενο και των τριών κάδων. Και είναι στην ευθύνη του κάθε σπιτιού να προμηθευτεί κάδους (από ιδιωτικές εταιρείες αποκομιδής σκουπιδιών) και να τους αφήνει στο πεζοδρόμιο το απόγευμα της προηγούμενης μέρας που θα γίνει η περισυλλογή. Το σύστημα δουλεύει εξαιρετικά και με χαμηλό κόστος (25-30 ευρώ το μήνα). Όλον τον υπόλοιπο καιρό, δεν υπάρχουν κάδοι στους δρόμους. Ούτε μικροί, ούτε μεγάλοι. Και συνεπώς, η πόλη είναι πολύ πιο καθαρή και όμορφη.
Ένα άλλο στοιχείο που μου έκανε εξαιρετική εντύπωση πριν από λίγες μέρες είναι τούτο: χρειάστηκε να πάω το αυτοκίνητο για service στο εδώ εξουσιοδοτημένο συνεργείο. Στην απόδειξη που έλαβα όταν πλήρωσα (εδώ δεν έχει το γνωστό: «να μην σου κόψω απόδειξη, να γλυτώσουμε το ΦΠΑ;»), διαπίστωσα ότι υπήρχε χρέωση 10 ευρώ ως «environmental services». Ρώτησα να μάθω τι είναι αυτό και μου εξήγησαν ότι είναι το κόστος αποκομιδής των χρησιμοποιημένων λαδιών (ορυκτελαίων) του αυτοκινήτου. Λίγο «προχώ» δεν είναι; Να σε χρεώνουν για τα παλιά λάδια του αυτοκινήτου σου…(!) Κι όμως, έτσι δεν έπρεπε να γίνεται; Μόνο έτσι θα είμαστε βέβαιοι ότι τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια δεν θα καταλήξουν σε κάποια πλαγιά, σε κάποιο χαντάκι ή σε κάποια ρεματιά…
Αυτή η διαχείριση των ορυκτελαίων και η αντίστοιχη χρέωση με έβαλε σε σκέψεις και άρχισα να κάνω συγκρίσεις μεταξύ Ελλάδας και Ιρλανδίας. Συγκρίσεις σχετικά με τους περιβαλλοντικούς ελέγχους, την διαδικασία έγκρισης μιας Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), τον έλεγχο της διαχείρισης των αποβλήτων κλπ.
Από όποια πλευρά και να το σκεφτούμε, ας δούμε μερικά δεδομένα: σε κάθε βιομηχανική διαδικασία (είτε λέγεται μεταλλεία στις Σκουριές είτε βαριά βιομηχανία στα Οινόφυτα και στον Ασωπό),υπάρχουν μερικά εισερχόμενα (π.χ. πρώτες ύλες, καθαρό νερό, ενέργεια) και μερικά εξερχόμενα (τελικό προϊόν, απόβλητα). Αυτό που ισχύει σε κάθε περίπτωση είναι το λεγόμενο ισοζύγιο νερού (δηλαδή όσο νερό μπαίνει στη βιομηχανία τόσο θα πρέπει να βγαίνει). Αν το δούμε υπό αυτό το πρίσμα, μπορούμε να καταλάβουμε πόσο τεχνικά εύκολο είναι να γίνει ένας πλήρης περιβαλλοντικός έλεγχος είτε στις Σκουριές είτε στον Ασωπό και να διαπιστώσουμε το εισερχόμενο (καθαρό) νερό σε ποια απόβλητα καταλήγει και με ποιο χημικό φορτίο (βαρέα μέταλλα). Κατά αναλογία, με το συνεργείο αυτοκινήτων που ανέφερα πιο πάνω. Που είναι υποχρεωμένο από τον Ιρλανδικό νόμο να τηρεί αρχείο εισερχόμενων αυτοκινήτων και ποσότητας χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων.
Αν σε μια βιομηχανία μπαίνουν 100 κυβικά μέτρα νερό την μέρα, τότε θα πρέπει να έχουμε αντίστοιχα 100 κυβικά μέτρα νερό ως απόβλητα. Με αυτόν τον πολύ απλό έλεγχο μπορούμε να δούμε πώς διαχειρίζεται η εταιρεία το νερό και πού καταλήγουν τα απόβλητά της. Τέτοιος έλεγχος θα έπρεπε να είχε διενεργηθεί σε όλες τις βαριές βιομηχανίες στην Ελλάδα αλλά δεν έχει γίνει ανεξαρτήτως του κόμματος που κυβερνά. Όλες οι κυβερνήσεις, χωρίς καμιά εξαίρεση, έχουν αποτύχει πλήρως στο να ελέγξουν τόσο το εύκολο (δηλαδή τα συνεργεία των αυτοκινήτων για τα ορυκτέλαια) όσο και το δύσκολο (δηλαδή τις βαριές βιομηχανίες για τα βαρέα μέταλλα). Έτσι, η ρύπανση συνεχίζεται ανεξέλεγκτη και ο ρυπαντής παραμένει ανενόχλητος…
Αλλά δεν είναι μόνο η ρύπανση που θα πρέπει να  μας απασχολεί. Ίσως πιο σημαντικό είναι τούτο: σήμερα, στην εποχή του 4ου μνημονίου, με μεγάλη ευκολία απορρίπτονται προσφυγές κατοίκων στο ΣτΕ (π.χ. για το Άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας ή για τις Σκουριές) και με μεγάλη ανοιχτοχεριά το ΥΠΕΚΑ εγκρίνει ΜΠΕ. Αυτό έχει δραματικές συνέπειες για την κοινωνία ολόκληρη! Μιας και έτσι, ο απλός πολίτης χάνει την δικονομική και πολιτική προστασία βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων του, όπως είναι το δικαίωμα στο Δάσος (βλ. και σχετική απόφαση 605/2013 του Αρείου Πάγου) ή το συνταγματικό δικαίωμα πρόσβασης σε καθαρό νερό… Και όλα αυτά (νερό, Δάσος, ποιότητα ανθρώπινης ζωής) γίνονται θυσία στο βωμό της (δήθεν) ανάπτυξης. Αλλά όπως έλεγε και ο αδικοχαμένος φίλος και σύντροφος, Θανάσης Παντελόγλου, «αν η ζωή μας δεν είναι αξιοβίωτη, τότε δεν είναι ζωή»…

[Press Publica, 18.5.2016]

1 comment:

Anonymous said...

Γιάννη,
Κατ' αντιστοιχία με το νερό στις βιομηχανίες το ίδιο μπορεί να γίνει και στα σπίτια με τα τέλη αποχέτευσης. Όσο νερό καταναλώνει κανείς τόσο ακριβώς πάει στην αποχέτευση, άρα κανείς μπορεί να βρει ακριβώς πόσο χρησιμοποιεί την αποχέτευση το κάθε σπίτι και να υπολογίσει την αντίστοιχη αναλογική χρέωση. Βέβαια στην Ελλαδάρα η χρέωση για τα τέλη αποχέτευσης γίνεται ανάλογα με το πόσα σπίτια είναι, ανεξαρτήτως αν κατοικούν ένα ή δέκα άτομα, και ανάλογα με το πόσα μέτρα πιάνει στον δρόμο το οικόπεδο. Τρέχα γύρευε δηλαδή. Στην μισητή Γερμανία έχουν μάλιστα δύο παροχές νερού σε κάθε σπίτι: μία για την χρήση στο σπίτι και μιλά για πότισμα. Τα τέλη αποχέτευσης υπολογίζονται μόνο από την πρώτη. Αλλά βέβαια αυτοί είναι κουτόφραγκοι..

´Χημείο Ναυαρίνοϋ