Monday, 26 August 2013

Η αλαζονεία της γνώσης

Μια φράση της Λένας Διβάνη για «τζαμπατζήδες», για το 19χρονο Θανάση Καναούτη, και το επόμενο σχόλιό της, ότι δεν περίμενε να πεθάνει, τάραξαν τα νερά. Ο Πέτρος Τατσόπουλος έδωσε χείρα βοηθείας. Είχε προηγηθεί η απαράδεκτη δήλωση πως «έχει μπιπ... τη μισή Αθήνα», που ξεσήκωσε τις φεμινίστριες.
Προηγήθηκαν οι Τσόκλης-Κουμανταρέας, που προσέβαλαν βιασθείσες γυναίκες, ενώ ως ουρά ήρθε η άποψη του Σαββόπουλου για αξιοποίηση των μεταναστών, μακριά απ' το ιστορικό κέντρο. Είχε προηγηθεί αμφιλεγόμενο σχόλιο της Κικής Δημουλά, για μετανάστες της Κυψέλης.
Κείμενο της Σώτης Τριανταφύλλου απαξίωνε το θηλασμό, ενώ αμφιταλαντευόταν αν πρέπει να δημιουργούνται οικογένειες χωρίς εξασφαλισμένο τον επιούσιο, ήτοι «τέρμα τα παιδιά, έχουμε κρίση». Κερασάκι η λιβανιστηρο-μαντινάδα του Γιάννη Σμαραγδή προς τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά.
Στον αντίποδα, αθόρυβα ο Αντώνης Καφετζόπουλος πριν από λίγα χρόνια είχε παραστεί στη νεκρώσιμη τελετή του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, στο Π. Φάληρο. Παρ' ότι είχε στηρίξει τον Γ. Παπανδρέου, αποστασιοποιήθηκε από αυταρχικές επιλογές. Δεν είναι ο μόνος.
Με τον όρο «διανοούμενοι» ο Γ. Μπαμπινιώτης μιλά για πνευματικούς ανθρώπους, που λόγω ενασχόλησής τους με Τέχνες, Γράμματα, Επιστήμες βαρύνει η άποψή τους. Ομως, ο υποκρυπτόμενος ρατσισμός, το λιβάνισμα της εξουσίας, η αλαζονεία της γνώσης δεν συνάδουν με πνευματικότητα. Αντιβαίνουν το χρυσό κανόνα που θέλει περισσότερη ελευθερία, σύνεση, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, ισοπολιτεία.
Ο Σωκράτης λέει «Εν οίδα ότι ουδέν οίδα» και ο ευρωπαϊκός διαφωτισμός απαξιώνει τις αυθεντίες. Οι άνθρωποι κάνουν λάθη· έχουν αδυναμίες. Βάθρα δεν χρειάζονται. Αλλά όσο απευκταίο είναι το λιντσάρισμα, άλλο τόσο η κριτική είναι αναγκαία.
Τα γρανάζια της εξουσίας διαχρονικά σφιχταγκάλιαζαν επικίνδυνα «γνώστες»· παραγωγούς ιδεών, οι οποίοι είτε επέλεγαν το περιθώριο, αγωνιζόμενοι από το μετερίζι τους, ή εκφυλίζονταν από διαδοχικούς συμβιβασμούς, ώσπου αλλοτριώνονταν ολοκληρωτικά. Η ελληνική διανόηση δεν αποτελεί εξαίρεση.
Ο Αλβιν Γκούλντνερ, απ' τους σημαντικότερους κοινωνιολόγους του 20ού αιώνα, ήταν πεπεισμένος πως διαμορφώνεται νέα τάξη διανοουμένων, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Στην Ελλάδα της κρίσης έχουμε μεμονωμένες αξιόλογες φωνές, αλλά και «διανοούμενους» που δεν αντιλαμβάνονται πως «τα στερνά τιμούν τα πρώτα».

No comments: