Monday, 4 February 2013

Ασπαρτάμη: όταν οι συνωμοσιολόγοι ακούγονται πιο δυνατά από την επιστήμη

the 3 dimensional structure of aspartame / η τρισδιάστατη δομή της ασπαρτάμης
and the flat (two dimensions) structure of the molecule / και η προβολή της στο επίπεδο    
Μόλις λίγες εβδομάδες μετά την επίσημη ανακοίνωση του σχεδίου γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων, EFSA, σύμφωνα με το οποίο η ασπαρτάμη είναι ασφαλής στα σημερινά επίπεδα κατανάλωσης, με λύπη διαπιστώνει κανείς την επανεμφάνιση θεωριών συνομωσίας που προκαλούν αδικαιολόγητη ανησυχία στο κοινό, και μάλιστα «ξεθάβοντας» παλιές μελέτες σε ποντίκια και αγνοώντας τις δεκάδες μελέτες (μεταξύ των οποίων και σε ανθρώπους) που ακολούθησαν, αλλά και τις αξιολογήσεις των αρμόδιων επιστημονικών αρχών που επιβεβαιώνουν την ασφάλειά της!   Για όσους δεν το γνωρίζουν, η ασπαρτάμη δεν προστίθεται «χωρίς έλεγχο» στα διάφορα τρόφιμα, ροφήματα ή φάρμακα.  

Η ασπαρτάμη ανήκει στα Πρόσθετα Τροφίμων και όπως ακριβώς ισχύει για όλα τα Πρόσθετα, εγκρίθηκε για χρήση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν ο αρμόδιος φορέας για την ασφάλεια των τροφίμων, δηλαδή η Επιστημονική Επιτροπή για τα Τρόφιμα (SCF) αξιολόγησε ΟΛΕΣ τις διαθέσιμες επιστημονικές μελέτες και κατέληξε ότι είναι ασφαλής για το γενικό πληθυσμό, με την εξαίρεση των ατόμων που πάσχουν από το σπάνιο γενετικό νόσημα φαινυκετονουρία (PKU), που διαγιγνώσκεται πλέον κατά τη γέννηση. Αντιστοίχως, στις Η.Π.Α., η ασφάλεια της ασπαρτάμης για τον άνθρωπο αξιολογήθηκε –και επιβεβαιώθηκε- από τον FDA (Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων).   Μάλιστα, μετά την αρχική έγκριση τη δεκαετία του 80, οι επιστημονικές και ρυθμιστικές αρχές στις Η.Π.Α. και την Ευρώπη συνέχισαν να αξιολογούν οποιοδήποτε νέο δεδομένο και μελέτη σχετικά με την ασπαρτάμη. Στην Ευρώπη, για παράδειγμα, η ασφάλειά της επιβεβαιώθηκε το 2002 από την Επιστημονική Επιτροπή για τα Τρόφιμα, SCF (προκάτοχο της EFSA), και το 2006, το 2009 και το 2011 από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια Τροφίμων, EFSA. Πολύ πρόσφατα, η EFSA ολοκλήρωσε και την πιο πρόσφατη αξιολόγηση της ασπαρτάμης, που συμπεριέλαβε όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες (δημοσιευμένες και μη) σχετικά με την ασπαρτάμη και τα προϊόντα διάσπασής της και κατέληξε ότι η σημερινή τιμή ADI (Αποδεκτή Ημερήσια Πρόσληψη) θεωρείται ασφαλής για το γενικό πληθυσμό, με εξαίρεση τα άτομα με PKU, καθώς και ότι η έκθεση των καταναλωτών είναι κάτω από την τιμή ADI.

Η ασπαρτάμη, λοιπόν, είναι ασφαλής. Αυτό το έχουν επιβεβαιώσει όλοι οι επίσημοι ελεγκτικοί φορείς ανά τον κόσμο, βασιζόμενοι σε περισσότερες από 200 επιστημονικές μελέτες σε πειραματόζωα και ανθρώπους. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει τίποτα «μυστήριο» σχετικά με τη φύση της ασπαρτάμης. Η ασπαρτάμη αποτελείται από 2 αμινοξέα (δομικά συστατικά των πρωτεϊνών, βλ. και 2 σχήματα πιο πάνω) και μικρή ποσότητα μεθανόλης, συστατικά τα οποία προσλαμβάνουμε από τη καθημερινή μας διατροφή και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες. Για παράδειγμα, πολλά πρωτεϊνούχα τρόφιμα, όπως το κρέας και τα γαλακτομικά, περιέχουν φαινυλαλανίνη και ασπαρτικό οξύ, και πολλά φρούτα και λαχανικά περιέχουν μεθανόλη! Όταν λοιπόν καταναλώσουμε ασπαρτάμη, με πολύ απλά λόγια, το σώμα μας τη «διαχειρίζεται» σαν να ήταν ένα πρωτεϊνούχο τρόφιμο, από τα οποία προκύπτουν τρία συνηθισμένα συστατικά της διατροφής μας, και μάλιστα από τη στιγμή που θα την καταναλώνουμε το σώμα μας δεν μπορεί να αναγνωρίσει εάν προέρχονται από ένα light τρόφιμο ή το γάλα ή το χυμό μας. Έτσι, είναι επικίνδυνο και άκρως αντιεπιστημονικό ότι σε πρόσφατα δημοσιεύματα (ανυπόγραφα ή με ψευδώνυμη υπογραφή!) συστατικά της καθημερινής διατροφής μας, όπως τα αμινοξέα των πρωτεινών (φαινυλαλανίνη και ασπαρτικό οξύ) κατηγορούνται ως επικίνδυνα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει τους καταναλωτές στην εσφαλμένη εντύπωση ότι τα τρόφιμα που τα περιέχουν, όπως το κρέας, τα πουλερικά, τα ψάρια, το γάλα, τα αυγά, είναι αντίστοιχα επικίνδυνα.

Σε κάθε περίπτωση, διεθνώς αναγνωρισμένοι τοξικολόγοι και, κυρίως, οι επιστημονικοί φορείς που είναι αρμόδιοι για την ασφάλεια των τροφίμων, υποστηρίζουν ότι η ασπαρτάμη είναι ασφαλής (για προσλήψεις κάτω του ADI) για το σύνολο του πληθυσμού, με την εξαίρεση των ατόμων με το γενετικό νόσημα φαινυλκετονουρία (PKU). Tελικά, αυτό που θα πρέπει να μας απασχολεί είναι αν έχουμε την δυνατότητα επιλογής και ελευθερίας στις επιλογές μας όταν διαλέγουμε τι θα φάμε και τι θα πιούμε! Τέτοια δυνατότητα επιλογής την έχουμε. Συνάμα, έχουμε και την δυνατότητα να ψάξουμε να βρούμε τις έγκυρες πληροφορίες για την τοξικότητα ή μη της κάθε τροφής. Και άρα στο χέρι μας είναι να ξεσκαρτάρουμε την ήρα από το στάρι: τις κραυγές (ανώνυμες ή ψευδώνυμες) από την (επώνυμη) πληροφόρηση.

Γιάννης Ζαμπετάκης Επίκουρος Καθηγητής Χημείας Τροφίμων, ΕΚΠΑ  

Για την πληρέστερη πληροφόρησή σας, παραθέτω μερικές (αξιόπιστες) πηγές σχετικά με την ασπαρτάμη:
1. EFSA - Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων. Θέμα: Ασπαρτάμη.
2. EFSA - Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων. Σχέδιο Γνωμοδότησης για την Ασπαρτάμη.
3. ΕΦΕΤ - Ελληνικός Φορέας Ασφάλειας Τροφίμων. Ερωτήσεις και Απαντήσεις για την Ασπαρτάμη.
4. SFC - Scientific Committee on Food. Γνωμοδότηση για την Ασπαρτάμη (2002). 5. FDA – Food and Drug Administration. Εγκεκριμένα Πρόσθετα Τροφίμων.
7. Magnuson BA, Burdock GA, Doull J, Kroes RM, Marsh GM, Pariza MW, Spencer PS, Waddell WJ, Walker R, Williams GM. Aspartame: a safety evaluation based on current use levels, regulations, and toxicological and epidemiological studies. Crit Rev Toxicol. 2007;37(8):629-727.
8. Renwick A. The intake of intense sweeteners – an update review. Food Additives and Contaminants, April 2006; 23(4): 327–338
9. Butchko, H.H., et al (2002a). Aspartame: Review of safety. Regulatory Toxicology and Pharmacology 35:S1–93.
10.Butchko, H.H., et al (2002b). Metabolism of aspartame. Regulatory Toxicology and Pharmacology 35:S17–S25.
11. American Heart Association and the American Diabetes Association. Nonnutritive Sweeteners: Current Use and Health Perspectives. A Scientific Statement From the American Heart Association and the American Diabetes Association. Circulation. 2012;126:509-519.
12. Academy of Nutrition and Dietetics. Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Use of Nutritive and Nonnutritive Sweeteners. J Acad Nutr Diet. 2012;112:739-758
13. UK FSA’s independent Committee on Toxicity (COT). COT opinion on methanol safety.
       

No comments: