Wednesday, 30 March 2011

Λες την άβολη αλήθεια; Πάρε ένα SLAPP!

Ανοικτό forum για το Περιβαλλοντικό Έγκλημα, ΥΠΕΚΑ, 4.12.2009

του Γιάννη Ζαμπετάκη

Επίκ. Καθ. Χημείας Τροφίμων, EKΠΑ


Το ακρωνύμιο SLAPP μάς έρχεται από την αγγλική γλώσσα και σημαίνει πρακτικά αγωγές και μηνύσεις κατά ανθρώπων που συμμετέχουν στα κοινά. Το SLAPP είναι τα αρχικά των λέξεων Strategic Lawsuit Against Public Participation, σε ελεύθερη μετάφραση παραπέμπουν σε ποινικές στρατηγικές για να αποθαρρύνουν την ενασχόληση με τα κοινά. Ο σκοπός του SLAPP είναι απλός: να «κόψουν τον βήχα» και εν τέλει να λογοκρίνουν φωνές να ασκούν δημόσια κριτική. Τα θύματα υπόκεινται σε εξευτελισμό και υπέρογκα δικαστικά έξοδα μέχρι που αργά ή γρήγορα αποθαρρύνονται, αποκαρδιώνονται και …σωπαίνουν. Στην Καλιφόρνια, τα πράγματα είναι τόσο σοβαρά ώστε έχει θεσπιστεί και αντι-SLAPP νομοθεσία (California Code - Section 425.10) ώστε να προστατεύονται οι πολίτες που υπόκεινται σε SLAPP.
Τα παραπάνω μου ήρθαν στο μυαλό αναλογιζόμενος μερικά από τα πρόσφατα γεγονότα σχετικά με το περιβάλλον. Τον Δεκέμβρη του 2010, μάθαμε ότι Διευθυντής περιβαλλοντικού Ινστιτούτου και επικεφαλής εργαστηρίου πανεπιστημιακού ιδρύματος δέχθηκαν αγωγή για όσα αποκάλυψαν μετά από έρευνες που πραγματοποίησαν για τον εντοπισμό και το μέγεθος περιβαλλοντικής ρύπανσης από επώνυμη βιομηχανία τροφίμων. Πριν από λίγες μέρες, ήταν η σειρά οικονομολόγου να δεχθεί αγωγή ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ επειδή παρουσίασε δημόσια τα οικονομικά στοιχεία που συνθέτουν το σχέδιο εξόρυξης και επεξεργασίας μετάλλων γνωστής εταιρίας. Για να θυμηθούμε και τον πολύπαθο Ασωπό, τον Δεκέμβρη του 2008 είχαμε και εκεί μια απόπειρα SLAPP κατά ενός προέδρου περιβαλλοντικού σωματείου που είχε καταφερθεί κατά μεγάλης βιομηχανίας της περιοχής και μόλις μετά από 9 μέρες μετά έλαβε εξώδικη διαμαρτυρία από την ίδια την βιομηχανία.
Και έτσι η ιστορία των SLAPP συνεχίζεται. Πολίτες που τολμούν να μιλούν δημόσια με στοιχεία “σέρνονται” στα αστικά και ποινικά δικαστήρια από εταιρείες που διαθέτουν τους απαραίτητους έμψυχους και άψυχους πόρους. Και ο αγώνας για ένα καθαρότερο περιβάλλον συνεχίζεται μετά μεγάλων εμποδίων. Μιας και το SLAPP εφαρμόζεται σε όποιον μιλά ενάντια στους ρυπαντές. Ουσιαστικά, όμως πώς θα εφαρμοσθεί η αρχή του Αarhus με τέτοιες (μη-)προϋποθέσεις διαλόγου; Ζητούμενα πλέον είναι αντι-SLAPP μέτρα που να εξουδετερώνουν το εργαλείο των περιβαλλοντικών παραβατών και ρυπαντών. Το SLAPP είναι ένα εισαγόμενο εργαλείο από ένα έτερο νομικό σύστημα (αμερικανικό) με εντελώς διαφορετικές βάσεις νομικής αντίληψης και είναι αμφίβολα εφαρμόσιμο  στο "πρωσσικό" ελληνικό δικαστικό μοντέλο. Οπότε γίνεται μονόπλευρα άδικο και τελικά γίνεται εργαλείο εκβιαστικής ταλαιπωρίας με σκοπό να κάνουν τον κόσμο να σιωπήσει. Όλων αυτών, που ξέρουν και θέλουν να παρέμβουν σε δημόσια θέματα (όπου οι εξουσίες κατά σύστημα αδρανούν) και είναι οι μόνοι τελικά που μπορούν να  βοηθήσουν την κοινωνία στην  αντιμετώπιση αυτών που με τα καμώματα των εταιρειών τους αποκαλύπτεται ότι "κλέβουν οπώρας". Το SLAPP δεν βοηθά να υποστασιοποιείται η δημοκρατικότερη διαδικασία, για την ανεύρεση της αλήθειας, δεν βοηθά την ίδια την  αλήθεια αλλά και την απόδοση της δικαιοσύνης στην Ελλαδική πραγματικότητα.
Μήπως η Πολιτεία, με δεδομένη την αργή αντίδρασή της στα προβλήματα αδειοδότησης, παράνομης λειτουργίας και εν τέλει αλόγιστης ρύπανσης, μήπως θα πρέπει να πράξει το αυτονόητο και να νομοθετήσει (νόμο αντί-SLAPP) ώστε οι φωνές ανιδιοτελούς κριτικής να μπορούν να ασκούν δημόσια κριτική χωρίς τον φόβο του εδώλιου και των υπέρογκων δικαστικών εξόδων; Αν η Πολιτεία θέλει να σταματήσει αυτό που η ίδια αποκαλεί «περιβαλλοντικό έγκλημα» (όπως τιτλοφορείτο η ημερίδα του ΥΠΕΚΑ στις 4.12.2009), ας τολμήσει: ενθαρρύνοντας τους πολίτες να ασκούν δημόσια κριτική στον ρυπαίνοντα, τότε ο ρυπαίνων ίσως καταλάβει ότι η κατακραυγή του κόσμου (και του καταναλωτικού κοινού) ίσως να είναι μεγαλύτερη από το όποιο εφήμερο εμπορικό κέρδος. Μπορούμε να έχουμε τέτοια όνειρα ώστε τα παιδιά μας να μεγαλώσουν σε μια Ελλάδα με καθαρό νερό και δέντρα και να μην ζήσουν τον Εφιάλτη της Περσεφόνης σε μια χώρα-φαιό νταμάρι; 

Για την Ελευθεροτυπία

2 comments:

AsoposSOS said...

http://asopossos.wordpress.com/2009/01/12/eab-itap/

antigoldgreece said...

Χα!!! Είχα στα σκαριά κι εγώ μια ανάρτηση για το SLAPP αλλά με πρόλαβες. Οπότε αναδημοσίευσα

http://antigoldgreece.wordpress.com/2011/03/31/slapp/