Sunday, 30 January 2011

Μια χώρα χωρίς ερευνητικά κονδύλια…








του Γιάννη Ζαμπετάκη,

Την παραμονή της πρωτοχρονιάς του 2011, ο Καθηγητής κ. Α. Μητσός παραιτήθηκε από την θέση του Γενικού Γραμματέα Έρευνας και Τεχνολογίας σημειώνοντας τα εξής : «στον χώρο της έρευνας υπάρχει ένα περίεργο φαινόμενο. Ενώ έχουμε από τη μια μεριά εξαιρετικούς ερευνητές, έχουμε ένα μέτριο επίπεδο έρευνας. Αυτό το αντιφατικό στοιχείο ήταν για μένα κρίσιμο, πώς δηλαδή μπορώ να ενισχύσω τους καλούς και να γενικεύσω την αριστεία. Η γενική απαξίωση του πανεπιστημιακού κόσμου είναι λάθος αφετηρία σκέψης. Η λογική της απαξίωσης δεν βοηθάει κανέναν. Η έννοια ότι όλοι είναι μηδενικά, για πέταμα, δεν βοηθάει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων των πανεπιστημίων».

Απορίες
Ήταν μια παραίτηση ενός συναδέλφου με τεράστια εμπειρία στο ερευνητικό μετερίζι. Ένα μετερίζι που καλούμαστε να υπηρετήσουμε όλοι όσοι εργαζόμαστε από θέσεις ΔΕΠ (διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό) στα ΑΕΙ της Χώρας. Ήταν μια παραίτηση που μου προξένησε πολλές απορίες και αρνητικές σκέψεις.
Μια χώρα χωρίς σοβαρή πανεπιστημιακή έρευνα είναι απλά καταδικασμένη να υπολειτουργεί, να είναι ο υπηρέτης των ανεπτυγμένων κρατών, να είναι “του κλώτσου και του μπάτσου”... Μια χώρα που δεν χρηματοδοτεί με αξιοκρατία τους ερευνητές της και τα Πανεπιστήμιά της, τι μπορεί να περιμένει από το μέλλον; Είναι απλά έρμαιο των ξένων βουλών, αμερικανικών παλιότερα, γερμανικών τώρα τελευταία... Μια χώρα που δεν δίνει κίνητρα στους νέους Επιστήμονες να ανοίξουν νέους ορίζοντες, νέες εφαρμογές, νέα παράθυρα στη γνώση, τι μπορεί να ελπίζει από τη νέα γενιά; Αν δεν μπορεί να προσελκύσει τα καλύτερα μυαλά στα Πανεπιστήμια, τότε πώς θα γίνει καλύτερη η Δημόσια Εκπαίδευση και Παιδεία;

Η σημερινή πρό(σ)κληση
Στο Πανεπιστήμιο σήμερα οι προ(σ)κλήσεις είναι πολλές και εξαιρετικά σημαντικές. Εκτός από χώρος έρευνας και παραγωγής γνώσης, το Πανεπιστήμιο είναι και ο χώρος επώασης των αυριανών Πολιτών, των Επιστημόνων και των στελεχών σε όλες τις οικονομικές και εμπορικές δραστηριότητες της χώρας. Με άλλα λόγια, το Πανεπιστήμιο αν δεν έχει την απαραίτητη υποστήριξη από την Πολιτεία στον κρίσιμο και καίριο τομέα της έρευνας, δεν μπορεί να επιτελέσει το έργο του με επιστημονική πληρότητα και την απαιτούμενη βαρύτητα.
Κατά την τελευταία πενταετία, η Πολιτεία είναι ηχηρώς απούσα από την υποστήριξη της έρευνας στο Πανεπιστήμιο. Για παράδειγμα, ας θυμηθούμε κάποια κουπόνια καινοτομίας που προκηρύχθηκαν κατά τον τελευταίο καιρό που η ΝΔ ήταν κυβέρνηση. Η πρόταση του γράφοντα σε συνεργασία με μια ζυθοποιία είχε επιλεγεί τότε ως ένα από αυτά τα προς χρηματοδότηση κουπόνια καινοτομίας. Μετά άλλαξε κυβέρνηση, ήρθε η τρόικα, και εκείνο το κουπόνι (με το ποσό των €7.000 που του αναλογεί) είναι ακόμα «ξεχασμένο» κάπου στη ΓΓΕΤ. Με τέτοια απούσα χρηματοδότηση τίποτα δεν μπορεί να γίνει σε ένα χώρο ακόμα και με τα καλύτερα μυαλά της υφηλίου.
Δεν είναι οξύμωρο το γεγονός ότι οι απόφοιτοί μας, οι απόφοιτοι του Ελληνικού Πανεπιστημίου σταδιοδρομούν με τεράστια επιτυχία σε όλα τα ΑΕΙ σε όλη την υφήλιο και εμείς εδώ, στην «Ψωροκώσταινα» αναλωνόμαστε σε μια συζήτηση υποβάθμισης των ΑΕΙ και του έμψυχου δυναμικού τους; Γιατί κακά τα ψέματα: το κυριότερο πρόβλημα στο Πανεπιστήμιο σήμερα δεν είναι η οικογενειοκρατία και ο νεποτισμός (που συμβαίνει και σε άλλα ΑΕΙ στο εξωτερικό) αλλά η σοβαρή στήριξη από την Πολιτεία του Ερευνητικού ρόλου των ελληνικών ΑΕΙ. Όπως πάμε, είναι δύσκολο να αποκαλούμαστε μέλη ΔΕΠ χωρίς κονδύλια για έρευνα. Σε λίγο θα είμαστε απλά ΔΠ (διδακτικό προσωπικό) στα χρόνια του ΔΝΤ…

Πώς θα γίνει η φυγή προς τα εμπρός;
Αλλά τα ερωτήματα παραμένουν: πώς θα αναπτυχθεί η παραγωγικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων χωρίς έρευνα; Πώς θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και πώς θα αυξηθεί το ΑΕΠ χωρίς έρευνα και ανάπτυξη (research and development, το λένε οι «κουτόφραγκοι»); Πώς θα δώσουμε εφόδια στους φοιτητές μας χωρίς μοντέρνα έρευνα που να απαντά σε σύγχρονα ερωτήματα για τα τρόφιμα και το περιβάλλον; Πώς θα αναπτύξουμε περαιτέρω τις βασικές επιστήμες που μας δίνουν τα απαραίτητα εργαλεία στο σύγχρονο επιχειρείν; Και κάτι τελευταίο, αντί επιμυθίου: αν ήθελε πραγματικά η κυβέρνηση να μειώσει την αλληλεξάρτηση πρυτανικών αρχών και κομματικών επιτελείων, ας μηδένιζε τη συμμετοχή των φοιτητών στις Πρυτανικές εκλογές. Άλλωστε σε ποιο Πανεπιστήμιο του κόσμου από αυτά που έχει ως πρότυπο η σημερινή πολιτική ηγεσία στο Υπ. Παιδείας, οι φοιτητές συμμετέχουν στην εκλογή Πρυτάνεων; Μάλλον σε κανένα…


Y.Γ.

No comments: