Wednesday, 12 January 2011

το τρύπιο σύστημα ελέγχων και διαχείρισης κρίσεων

Σχήμα 9.1.      Πόσο αποτελεσματικοί θεωρούνται οι έλεγχοι των τροφίμων στην Ελλάδα; (έρευνα της Public Issue, Ιούνιος 2008, εφημερίδα Καθημερινή, 10.6.2008). [από το βιβλίο "Η Πράσινη Κρίση"]
έχω πραγματικά βαρεθεί να γράφω τα ίδια και τα ίδια σχετικά με το πολυδιασπασμένο σύστημα ελέγχων στην Ελλάδα! σήμερα το αποδέχεται και ο Υφυπουργός Υγείας, κ. Χρήστος Αηδόνης.
Αλλά το πρόβλημα δεν είναι τι λέει δημόσια ο κ. Αηδόνης και ο κάθε κ. Αηδόνης.
Το πρόβλημα σήμερα είναι τούτο : ΔΕΝ θέλουμε να μάθουμε από τα λάθη μας!
Και για να μην γράφω συνέχεια τα ίδια μεταφέρω απλά μερικές αράδες από το κεφ. 9 του βιβλίου μας "Η Πράσινη Κρίση". Το κείμενο αυτό αναφέρεται στην κρίση του 2008 με το ουκρανικό ορυκτέλαιο στο ηλιέλαιο αλλά και σήμερα με τις διοξίνες ισχύουν ακριβώς τα ίδια!


ΓΖ


Απόσπασμα από κεφάλαιο 9 της Πράσινης Κρίσης.


9.6. Τι οφείλουμε να «κρατήσουμε» από αυτή την κρίση;
Αρχικά, πρέπει να «κρατήσουμε» τα λάθη που έγιναν σε αυτή την υπόθεση.
Τα λάθη που είχαν γίνει πριν τις 23.4.08 είναι η πλημμελής εφαρμογή των ΕΚ178/2002 και ΕΚ 852/2004. Ο ΕΚ 178/2002 υποχρεώνει όλες τις εταιρείες που παράγουν ή απλά διακινούν τρόφιμα να τηρούν τη διαδικασία της ανιχνευσιμότητας ή ιχνηλασιμότητας (traceability) η οποία επιτρέπει την γρήγορη ανάκληση των μη συμμορφούμενων (ΜΣ) με την νομοθεσία τροφίμων ενώ ο ΕΚ 852/2004 υποχρεώνει όλες οι προαναφερθείσες εταιρείες να εφαρμόζουν το σύστημα HΑCCΡ. Την 1.1.2006, οι δύο παραπάνω ΕΚ ενσωματώθηκαν στο εθνικό μας δίκαιο αλλά ακόμα και σήμερα, η πλειοψηφία των ελληνικών επιχειρήσεων τροφίμων είναι αμφίβολο αν τους εφαρμόζει.
Μετά τις 23.4.08, αποδείχθηκε ότι τόσο οι Ελληνικές Αρχές όσο και αρκετές εταιρείες δεν διαθέτουν ομάδα διαχείρισης διατροφικών κρίσεων και άρα η ευκαιρία (στην οποία αναφέρεται το κινέζικο ιδεόγραμμα που είδαμε στο 1ο κεφάλαιο) να ανακτήσουν τη χαμένη –λόγω κρίσης- εμπιστοσύνη του καταναλωτικού κοινού πήγε χαμένη.
Το κρούσμα με την πρόσμειξη ορυκτέλαιου στο ηλιέλαιο, που εισήχθη από την Ουκρανία φαίνεται ότι άφησε έντονα τα σημάδια του στις εντυπώσεις της κοινής γνώμης. Ετσι, η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών (86%) δήλωσαν ότι ο έλεγχος των τροφίμων στην Ελλάδα είναι αναποτελεσματικός και μόλις το 12% είχε αντίθετη άποψη (σχήμα 9.1) (από την εφημερίδα Καθημερινή, 10.6.2008).


Όταν ξεσπά μια διατροφική κρίση, οι κρατικές και Πανευρωπαϊκές αρχές που ασχολούνται με την ασφάλεια και την διαχείριση διατροφικών κρίσεων (π.χ. ΓΧΚ, ΕΦΕΤ, EFSA) θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους το χειρότερο δυνατό (worst case) σενάριο. Στην περίπτωση του επιμολυσμένου με ορυκτέλαιο ηλιελαίου, το χειρότερο δυνατό σενάριο υπαγορεύει ότι ένα ποσοστό της επιμόλυνσης (όπως αποδείχθηκε!) ήταν αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Η δημοσίευση «How “white” was the mineral oil in the contaminated Ukrainian sunflower oils?» στην επιστημονική επιθεώρηση Eur. J. Lipid Sci. Technol. (2009, τόμος 111, σελ. 313-319) [http://www.zabetakis.net/files/images/sunflower_oil_how_white.pdf] αποδεικνύει ότι μέχρι και το 37% του επιμολυντή περιείχε αρωματικούς υδρογονάνθρακες και άρα δυστυχώς έχουμε καταναλώσει αρκετούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες είτε άμεσα (από το ηλιέλαιο) είτε έμμεσα (από προϊόντα που περιέχουν ηλιέλαιο σε υψηλά ποσοστά, π.χ. μαγιονέζα, επικαλύψεις ψωμιού, σνακ κλπ). Επιβάλλεται στην επόμενη διατροφική κρίση να λάβουμε πραγματικά υπόψη μας το χειρότερο δυνατό σενάριο





Είναι σαφές ότι η διατροφική κρίση με το επιμολυσμένο ορυκτέλαιο διαχειρίστηκε λάθος από το ελληνικό κράτος και αυτό αποτυπώνεται καθαρά στο σχήμα 9.1. Οι ελεγκτικές αρχές δεν μπόρεσαν να εκμεταλλευτούν το στοιχείο της ευκαιρίας που εμπεριέχει κάθε κρίση. Η δυσπιστία των ελλήνων καταναλωτών καταγράφηκε και στις 17.10.09 στην «Καθημερινή»  [ http://wwk.kathimerini.gr/kathnews/graph/17-10-09/s16.pdf ] όπου καταγράφηκε ότι η συντριπτική πλειονότητα (86,45%) θεωρεί πως δεν γίνονται επαρκείς έλεγχοι από τους αρμόδιους κρατικούς φορείς και το 68,99% των ερωτηθέντων δηλώνει πως δεν εμπιστεύεται τους ελέγχους των κρατικών φορέων (αύξηση κατά 20% από το 2006), ενώ το 84,60% δηλώνει πως δεν εμπιστεύεται τους ελέγχους της ίδιας της βιομηχανίας.
  
Όταν ξεσπά μια διατροφική κρίση, οι κρατικές και Πανευρωπαϊκές αρχές που ασχολούνται με την ασφάλεια και την διαχείριση διατροφικών κρίσεων (π.χ. ΓΧΚ, ΕΦΕΤ, EFSA) θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους το χειρότερο δυνατό (worst case) σενάριο. Στην περίπτωση του επιμολυσμένου με ορυκτέλαιο ηλιελαίου, το χειρότερο δυνατό σενάριο υπαγορεύει ότι ένα ποσοστό της επιμόλυνσης (όπως αποδείχθηκε!) ήταν αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Η δημοσίευση «How “white” was the mineral oil in the contaminated Ukrainian sunflower oils?» στην επιστημονική επιθεώρηση Eur. J. Lipid Sci. Technol. (2009, τόμος 111, σελ. 313-319) [http://www.zabetakis.net/files/images/sunflower_oil_how_white.pdf] αποδεικνύει ότι μέχρι και το 37% του επιμολυντή περιείχε αρωματικούς υδρογονάνθρακες και άρα δυστυχώς έχουμε καταναλώσει αρκετούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες είτε άμεσα (από το ηλιέλαιο) είτε έμμεσα (από προϊόντα που περιέχουν ηλιέλαιο σε υψηλά ποσοστά, π.χ. μαγιονέζα, επικαλύψεις ψωμιού, σνακ κλπ). Επιβάλλεται στην επόμενη διατροφική κρίση να λάβουμε πραγματικά υπόψη μας το χειρότερο δυνατό σενάριο

Οι εταιρείες που ασχολούνται με την παραγωγή και τον έλεγχο τροφίμων ή γενικότερα καταναλωτικών αγαθών που προβληματική λειτουργία τους μπορεί να προκαλέσει βλάβη (από αυτοκίνητα μέχρι ατμοσίδερα), θα πρέπει να έχουν ως στόχο την λεπτομερή καταγραφή, την κατανόηση και την ανάλυση τέτοιων κρίσεων ώστε τα ατυχή περιστατικά να εμπλουτίζουν την επιστημονική και τεχνική μνήμη και να γίνονται πλούτος για το μέλλον. Τέτοια συμβάντα αποτελούν σημαντική πηγή τεχνογνωσίας και εμπειριών για την καλύτερη αντιμετώπιση κρίσεων διότι οι αδυναμίες που εμφανίζουν κάθε φορά οι μηχανισμοί ελέγχου μάς βοηθάνε να συνειδητοποιήσουμε την αξία της πρόληψης και της ανάγκης για άμεσες διορθωτικές ενέργειες.

No comments: