Wednesday, 12 January 2011

ένα άρθρο για τις διοξίνες από τα παλιά...είναι 2 χρονών αλλά τόσο μα τόσο επίκαιρο!


Επισκόπηση της διατροφικής κρίσης του μολυσμένου με διοξίνες ιρλανδέζικου χοιρινού κρέατος.    T&P%20Logo%20web.gif

Ο Δεκέμβριος του 2008 θα μείνει στην σύγχρονη διατροφική ιστορία ως ο μήνας όπου η διεθνής αγορά τροφίμων βίωσε ένα ακόμη διατροφικό σκάνδαλο, την υπόθεση ''Διοξίνες στο ιρλανδικό χοιρινό κρέας''. Ελάτε να ακολουθήσουμε μαζί το χρονικό της υπόθεσης. 

Σάββατο 6 Δεκεμβρίου 2008 - Ανάκληση ιρλανδικού χοιρινού κρέατος
Οι ιρλανδικές αρχές ανακαλούν, με ανακοίνωσή τους στην διεθνή αγορά, όλες τις παρτίδες κρεάτων, κρεατοσκευασμάτων και αλλαντικών που έχουν βάση το ιρλανδικό χοιρινό κρέας και ημερομηνία σφαγής ή επεξεργασίας μετά την 1 Σεπτεμβρίου 2008. Οδηγούνται σε αυτή την ενέργεια μετά τη διαπίστωση πως τα επίπεδα διοξινών σε κάποια τέτοια προϊόντα ήταν μέχρι και 200 φορές πάνω από το επιτρεπτό. Η επιμόλυνση εικάζεται πως προήλθε από μολυσμένες ζωοτροφές, καθώς με αναλύσεις που έγιναν στα τέλη Νοεμβρίου 2008 στην Ιρλανδία εντοπίστηκαν ίχνη διοξινών σε ζωοτροφές εκτροφής χοίρων. Άμεσα η  γερμανική κυβέρνηση ζήτα την απόσυρση από τα καταστήματα λιανικής του χοιρινού κρέατος προέλευσης Ιρλανδίας.
Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2008 - Οι πρώτες αντιδράσεις
Ο Προέδρος των Κτηνοτρόφων Ιρλανδίας (IFA) Πάντρειγκ Ουάλς δηλώνει στο BBC πως οι Ιρλανδοί χοιροτρόφοι δεν γνώριζαν πως χρησιμοποιούσαν επιμολυσμένες με διοξίνες ζωοτροφές. Ο επικεφαλής της κτηνιατρικής υπηρεσίας της Ιρλανδίας Πάντι Ρόγκαν ανακοίνωσε πως ύποπτα προϊόντα προωθήθηκαν το πολύ σε 30χώρες. Προϊόντα ιρλανδικού χοιρινού κρέατος, μολυσμένου με διοξίνες, εντοπίστηκαν στη Γαλλία, την Ολλανδία και το Βέλγιο.

Δευτέρα 8 Δεκεμβρίου 2008 - Η ΕΕ προβαίνει σε ανακοινώσεις
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της εκπροσώπου της σε θέματα Υγείας, Ανδρούλας Βασιλείου καλεί όλα τα κράτη-μέλη να δεσμεύσουν και να ελέγξουν όλα τα φορτία χοιρινού ιρλανδικής προέλευσης και τα επεξεργασμένα προϊόντα του. Οριστικοποιείται πως μολυσμένο με διοξίνες χοιρινό κρέας έχει εξαχθεί σε 25 χώρες εντός και εκτός ΕΕ. Δώδεκα χώρες της ΕΕ - Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Δανία, Πολωνία, Βέλγιο, Εσθονία, Σουηδία, Βρετανία, Πορτογαλία και Κύπρος- και εννέα τρίτες χώρες - Ελβετία, ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία, Ρωσία, Σιγκαπούρη, Κίνα, Χονγκ Κόνγκ και Νότια Κορέα- ενημερώθηκαν ότι έχουν εισάγει μολυσμένα προϊόντα, διευκρίνισε η επίτροπος. Εκτιμήθηκε πως περίπου 100.000 ζώα θα θανατωθούν, ενώ τρόφιμα αξίας 125 εκατομμυρίων ευρώ, θα πρέπει να καταστραφούν στην Ιρλανδία και αλλού. Η ΕΕ δηλώνει ικανοποιημένη με τα μέτρα που ελήφθησαν από τις ιρλανδικές αρχές και ζητά από τον ευρωπαικό οργανισμό ασφάλειας τροφίμων - EFSA να παράσχει την επιστημονική του άποψη σχετικά με την υγεία του καταναλωτή από πιθανή παρουσία διοξινών στο χοιρινό κρέας και προϊόντων του που έχει καταναλώσει.

Τρίτη 9 Δεκεμβρίου 2008 - Ύποπτα και τα βοοειδή της Ιρλανδίας
Ο υπουργός Γεωργίας της Ιρλανδίας Μπρένταν Σμιθ ανακοινώνει πως κοπάδια ιρλανδικών βοοειδών, που έλαβαν την ίδια τροφή με τους μολυσμένους με διοξίνες χοίρους, έχουν προσβληθεί επίσης από την τοξική ουσία, προσπαθώντας παράλληλα να υποβαθμίσει τους κινδύνους του προβλήματος για τη δημόσια υγεία. Εργαστηριακές αναλύσεις που έγιναν σε 11 κοπάδια αποκάλυψαν ότι τρία από αυτά έφεραν ίχνη πολυχλωροβιφενυλίου (PCB), μία ουσία που συνήθως συγχωνεύεται με τις διοξίνες, σε επίπεδα μεγαλύτερα του ανώτατου επιτρεπτού ορίου. Ο ίδιος πάντως επέμεινε ότι ο κίνδυνος «είναι εξαιρετικά μικρός». «Δεν υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια υγεία», είπε «ούτε αναμένεται η εμφάνιση συμπτωμάτων» στον πληθυσμό. Ωστόσο, πρόσθεσε, τα μολυσμένα ζώα θα αφαιρεθούν από τη διατροφική αλυσίδα. Από την πλευρά του ο εκπρόσωπος του ιρλανδικού οργανισμού ασφάλειας τροφίμων Άλαν Ρέιλι δήλωσε ότι τα προϊόντα βοδινού κρέατος δεν θα αποσυρθούν από την αγορά. Όπως εξήγησε «τα επίπεδα που βρέθηκε στο χοιρινό υπερβαίνουν κατά 80 έως 100 φορές τα επιτρεπτά όρια, αλλά στην περίπτωση του βοδινού τα υπερβαίνουν δύο έως τρεις φορές», είπε σε συνέντευξη Τύπου.

Ενημέρωση του ΕΦΕΤ μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος ταχείας ενημέρωσης - RASFF για την εισαγωγή στην χώρα μας ύποπτων αλλαντικών από Ιταλία.

Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2008 - Ο ΕFSA και ο ΕΦΕΤ προχωρούν σε ανακοινώσεις
Ο ευρωπαϊκός οργανισμός ασφάλειας τροφίμων - EFSA, ανακοινώνει τα παρακάτω σε απάντηση  σχετικού αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:
  • Σε ένα μετριοπαθές σενάριο, εάν δηλαδή κάποιος έτρωγε μια μέση ποσότητα ιρλανδικού χοιρινού κρέατος κάθε ημέρα καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου του γεγονότος (90 ημέρες), 10% του οποίου ήταν μολυσμένο στην υψηλότερη καταγεγραμμένη συγκέντρωση των διοξινών, η συγκέντρωση διοξινών στο σώμα του θα αυξανόταν κατά περίπου 10%. Ο EFSA θεωρεί αυτήν την αύξηση άνευ επίπτωσης στην υγεία του καταναλωτή.
  • Σε ένα ακραίο σενάριο, εάν δηλαδή κάποιος έτρωγε μεγάλες ποσότητες ιρλανδικό χοιρινό κρέας κάθε ημέρα καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου του γεγονότος (90 ημέρες), 100% του οποίου μολύνθηκε στην υψηλότερη καταγεγραμμένη συγκέντρωση των διοξινών, ο EFSA καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το περιθώριο ασφάλειας που ενσωματώνεται στην ανεκτή εβδομαδιαία κατανάλωση (TWI) θα υπονομευόταν αρκετά. Δεδομένου ότι το TWI είναι εξ ορισμού 10 φορές πάνω από το περιθώριο ασφάλειας, ο EFSA θεωρεί ότι αυτό το απίθανο σενάριο θα μείωνε την προστασία, αλλά δε θα οδηγούσε απαραιτήτως σε δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του καταναλωτή.

Ο ΕΦΕΤ προχωρά σε ανακοίνωση πως δέκα τόνοι μορταδέλας Ιταλίας και αλλαντικών από χοιρινό Ιρλανδίας μολυσμένο με διοξίνες εισήχθησαν στην ελληνική αγορά εκ των οποίων 750 κιλά έχουν διατεθεί στην κατανάλωση. Ο ΕΦΕΤ στην ανακοίνωσή του δίνει την εμπορική ονομασία και τον αριθμό παρτίδας των ύποπτων αλλαντικών και καλεί όσους καταναλωτές τυχόν έχουν αγοράσει το προϊόν να μην το καταναλώσουν. Σύμφωνα πάντα με την ανακοίνωση του ΕΦΕΤ, μεγάλη αλυσίδα εστιατορίων εντόπισε και δέσμευσε 5,5 τόνους ύποπτου πεπερόνε. Τέλος, ο ΕΦΕΤ επιχειρεί να καθησυχάσει το καταναλωτικό κοινό ενημερώνοντάς το πως δεν εισάγεται στην χώρα μας ιρλανδικό χοιρινό κρέας και παραπέμπει στην ανακοίνωση του EFSA για τις επιπτώσεις των διοξινών στην υγεία του καταναλωτή.

Πέμπτη 11 Δεκέμβρη 2008 - Οι ιρλανδικές αρχές κοντά στην αλήθεια. 
Οι Irish Times γράφουν πως δύο Ιρλανδοί πολίτες έχουν εντοπιστεί και θεωρούνται μεσάζοντες στη διοχέτευση των μολυσμένων με διοξίνες ελαίων από τη Βόρεια Ιρλανδία στις εγκαταστάσεις εταιρίας παραγωγής ζωοτροφών στο Carlow της Ιρλανδίας (πόλη στο κέντρο της περιοχής εμφάνισης της κρίσης του χοιρινού κρέατος). Οι εκπρόσωποι της εταιρίας παραγωγής ζωοτροφών δήλωσαν πως πλήρωναν και θεωρούσαν πως ελάμβαναν, ασφαλή και ποιοτικά ανακυκλούμενα έλαια από νόμιμα λειτουργούσες Ιρλανδέζικες εταιρίες. Στο ίδιο άρθρο αναφέρεται πως πηγές θεωρούν ότι η επιμόλυνση των ζωοτροφών προήρθε μέσω της χρήσης στην παραγωγή χοιροτροφών ανακυκλούμενων ορυκτελαίων από μετασχηματιστές ηλεκτρικής ενέργειας με υψηλές συγκεντρώσεις διοξίνες και PCBs.

Τι είναι όμως οι διοξίνες;
Γράφτηκαν πολλά σε σχέση με την ανάκληση των ιρλανδικών χοιρινών και για το εάν λειτούργησαν ή όχι ικανοποιητικά οι εμπλεκόμενες ευρωπαϊκές και εθνικές αρχές. Μελετώντας το σύντομο ημερολόγιο που σας παρέθεσα μπορείτε να βγάλετε τα συμπεράσματά σας. Εδώ θα ήθελα να αναφερθώ με λίγες λέξεις στο χημικό κίνδυνο της διατροφικής αλυσίδας που ονομάζεται διοξίνες.

O όρος διοξίνες καλύπτει μια ομάδα 75 πολυχλωριωμένων διβενζο-παρα-διοξινών (polychlorinated dibenzo-p-dioxins, PCDDs) και 135 πολυχλωριωμένων διβενζο-φουρανιών (polychlorinated dibenzo-furans, PCDFs), 17 από τις οποίες είναι ιδιαίτερα τοξικές. Η τοξικότερη ουσία είναι η 2,3,7,8-τετραχλωροδιβενζο-παρα-διοξίνη (TCDD), η οποία μεταξύ των άλλων έχει χαρακτηριστεί καρκινογόνος για τον άνθρωπο από τον Διεθνή Οργανισμό Ερευνών του Καρκίνου και άλλους αξιόπιστους διεθνείς οργανισμούς. Οι διοξίνες δεν έχουν παραχθεί ποτέ απευθείας αλλά σχηματίζονται κυρίως ως παραπροϊόντα διαφόρων παραγωγικών και φυσικών χημικών διεργασιών όπως η λεύκανση χαρτοπολτού, η παραγωγή χλωρίνης, η καύση και αποτέφρωση απορριμμάτων, η καύση βενζίνης, πετρελαίου, ξύλου και κατά την διάρκεια πυρκαγιών.

Oι διοξίνες ανήκουν στην κατηγορία των "ανθεκτικών οργανικών ρύπων" (POPs) οι οποίοι παρουσιάζουν πολύ μεγάλη ανθεκτικότητα στη χημική και βιολογική διάσπαση και, κατά συνέπεια, παραμένουν στο περιβάλλον και συσσωρεύονται στην τροφική αλυσίδα των ανθρώπων και των ζώων. Η έκθεση του ανθρώπου στις διοξίνες και στις παρόμοιες με τις διοξίνες ουσίες της ομάδας των PCBs, οφείλεται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 90% στα τρόφιμα. Τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης ευθύνονται σε ποσοστό 80% της συνολικής έκθεσης. Η μόλυνση των ζώων από διοξίνες οφείλεται κυρίως στις ζωοτροφές.

Η Επιστημονική Επιτροπή Τροφίμων (SCF), και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) όρισαν ως ανεκτό όριο εβδομαδιαίας πρόσληψης για τις διοξίνες και τα παρόμοια προς τις διοξίνες PCBs τα 14 pg WHO-TEQ ανά kg σωματικού βάρους, συνεκτιμώντας τα επίπεδα πέρα των οποίων εμφανίζεται η καρκινογόνος δράση αλλά και άλλα επιβλαβή συμπτώματα όπως η ενδομητρίωση, οι νευροσυμπεριφορικές και ανοσοκατασταλτικές ανωμαλίες.

Διοξίνες ένας κίνδυνος από τα ξένα. Αλήθεια ή ψέμα;
Η επιμόλυνση της διατροφικής αλυσίδας με περιβαλλοντικούς ρύπους είναι γεγονός. Οι πιο βιομηχανοποιημένες χώρες έχουν σαφώς μεγαλύτερη ροπή σε τέτοιου είδους κρίσεις. Όμως αυτό δεν αποτελεί δικό τους θλιβερό προνόμιο. Η παγκοσμιοποίηση της αγοράς τροφίμων φέρνει στο πιάτο όλων μας την πιθανότητα έκφρασης τέτοιων κινδύνων. Επιπλέον δεν είναι μόνο η βιομηχανική δραστηριότητα που εισάγει διοξίνες στα τρόφιμα. Διοξίνες σε συγκεντρώσεις έως και οκτώ φορές μεγαλύτερες από τα επιτρεπόμενα όρια ασφαλείας εντόπισαν επιστήμονες σε δείγματα τροφών (αυγά, χόρτα και γάλα από αγελάδες και αιγοπρόβατα ελευθέρας βοσκής) που συνέλεξαν από διάφορα σημεία της χώρας και στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος πριν από μερικά χρόνια ομάδα Ελλήνων επιστημόνων. Κοινό χαρακτηριστικό ήταν πως η πρωτογενή παραγωγή των προς εξέταση τροφίμων γινόταν σε ακτίνα 1 χιλιομέτρου από παράνομες χωματερές. Από την Εύβοια έως την Κοζάνη, από την Καλαμάτα έως τα Ιωάννινα ανιχνεύθηκαν διοξίνες πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια. Τις έρευνες πραγματοποίησαν το Πανεπιστήμιο Αθηνών (Τμήμα Χημείας) και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο (Τμήμα Γεωργικών Κατασκευών) σε συνεργασία με το Ερευνητικό Κέντρο Περιβαλλοντικής Ανάλυσης TUV της Νότιας Γερμανίας.

Κλείνοντας θα ήθελα να σημειώσω πως στην προκειμένη περίπτωση οι μηχανισμοί ανάκλησης της ΕΕ (και όχι οι μηχανισμοί αυτοελέγχου στην Ιρλανδία) φαίνεται να λειτούργησαν πιο αποτελεσματικά από ότι είχαν λειτουργήσει στην περίπτωση της κρίσης του ουκρανικού ηλιελαίου. Σε κάθε περίπτωση όμως η λεπτομερής καταγραφή, η κατανόηση και η ανάλυση τέτοιων διατροφικών κρίσεων πρέπει να αποτελεί στόχο όσων ασχολούνται με την παραγωγή και τον έλεγχο τροφίμων. Τα ατυχή περιστατικά πρέπει να συμβάλλουν στην επιστημονική μνήμη και να είναι πλούτος για το μέλλον. Είναι σημαντική πηγή τεχνογνωσίας και εμπειριών για την καλύτερη αντιμετώπιση κρίσεων, αλλά κυρίως γιατί με τις αδυναμίες που εμφανίζουν κάθε φορά οι μηχανισμοί ελέγχου μας βοηθάνε να συνειδητοποιήσουμε την αξία της πρόληψης

No comments: