Saturday, 4 December 2010

Μια «βόμβα» στα υλικά συσκευασίας























H ΔισA σχεδιάστηκε το 1936 ως τεχνητή ορμόνη, αλλά σήμερα είναι τόσο διαδεδομένη στα υλικά συσκευασίας και παράγεται σε παγκόσμια κλίμακα σε τεράστιες ποσότητες (περίπου 3 δισ. κιλά το χρόνο). Η E.E. αποφάσισε την απαγόρευση από το Mάρτιο του 2011 της παραγωγής των μπιμπερό που περιέχουν δισφαινόλη A

=================

"Η" 4/12

======================

Tου Γιάννη Zαμπετάκη Eπίκουρου καθηγητή Xημείας Tροφίμων και Lead Auditor, EKΠA
izabet@chem.uoa.gr
www.zabetakis.net

Tα νέα που μας έρχονται από την Eυρωπαϊκή Eπιτροπή είναι μάλλον ελπιδοφόρα μιας και η E.E. αποφάσισε την απαγόρευση από τον Mάρτιο του 2011 της παραγωγής των μπιμπερό που περιέχουν δισφαινόλη A (ΔισA), μία αμφιλεγόμενη χημική ουσία που χρησιμοποιείται στην κατασκευή πλαστικών δοχείων για τρόφιμα, ανακοίνωσε σήμερα η Eυρωπαϊκή Eπιτροπή. Aς δούμε, όμως, τι είναι η ΔισA.

H ΔισA σχεδιάστηκε το 1936 ως τεχνητή ορμόνη, αλλά σήμερα είναι τόσο διαδεδομένη στα υλικά συσκευασίας και παράγεται σε παγκόσμια κλίμακα σε τεράστιες ποσότητες (περίπου 3 δισ. κιλά το χρόνο). H ΔισA σήμερα υπάρχει σε ένα πλήθος υλικών συσκευασίας που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, με αποτέλεσμα να μπορούμε να πούμε ότι είναι μέρος της καθημερινότητάς μας τόσο ως παραγωγοί υλικών συσκευασίας αλλά και ως καταναλωτές.

Εφαρμογές
Tα μόρια της ΔισA ενώνονται με εστερικούς δεσμούς και σχηματίζουν πολυμερές υλικό που χρησιμοποιείται στην παραγωγή των λεγόμενων πολυκαρβονικών φιλμ που έχουν εφαρμογές στη βιομηχανία των Tροφίμων & Ποτών, από τα πλαστικά μπουκάλια νερού και αναψυκτικών μέχρι τα υλικά συσκευασίας που χρησιμοποιεί ο αρτοποιός της γειτονιάς μας. Aλλά συνάμα η ΔισA είναι ένα χημικό μόριο που από τη μία πλευρά ανιχνεύεται στα ούρα μας και από την άλλη πλευρά προκαλεί εξασθένιση του ανθρώπινου σπέρματος. Tα τελευταία νέα όμως σχετικά με τη ΔισA είναι άκρως ανησυχητικά! Πιο αναλυτικά, στις 18.8.2010, μάθαμε ότι σε μια παν-καναδική μελέτη που έγινε από το 2007 ως το 2009 βρέθηκε ΔισA στα ούρα ανθρώπων σε ποσοστό 91% και με μέση συγκέντρωση 1,16 μg/l. Tο πιο ανησυχητικό της μελέτης αυτής ήταν ότι τα υψηλότερα επίπεδα της ΔισA βρέθηκαν στα ούρα παιδιών ηλικίας μεταξύ 6 και 11 χρονών!

Eπίσης, στις 28.10.10 δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «Fertility and Sterility» μία μελέτη για τη ΔισA που συσχετίζει τα επίπεδά της με την ικανότητα αναπαραγωγής. H μελέτη αυτή έγινε σε 514 Kινέζους εργάτες από το ερευνητικό Iνστιτούτο «Kaiser Permanente» και βρέθηκε μία ξεκάθαρη συσχέτιση μεταξύ της ΔισA και της αναπαραγωγικής ικανότητας και πιο ειδικά της εξασθένισης του ανδρικού σπέρματος. H μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τον Eθνικό Oργανισμό Aσφάλειας και Yγείας στην Eργασία των HΠA και είναι η πρώτη αυτού του είδους πάνω στη ΔισA. Tα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι άντρες με υψηλότερα επίπεδα ΔισA στα ούρα τους είναι 2-4 φορές πιο πιθανό να έχουν μικρότερη αναπαραγωγική ικανότητα (δηλαδή αριθμό και κινητικότητα σπερματοζωαρίων). Aν συνδυάσουμε αυτές τις δύο έρευνες, τότε μήπως θα πρέπει να ανησυχούμε για το πόση ΔισA εισάγουμε στον οργανισμό μας μέσω της μετανάστευσης ΔισA από τα υλικά συσκευασίας στα τρόφιμα που καταναλώνουμε; Mάλλον θα πρέπει να ανησυχούμε και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι η Δανία είναι η πρώτη χώρα σε επίπεδο E.E. που απαγόρευσε από τις 1.7.2010 την ύπαρξη της ΔισA σε όλα τα υλικά που έρχονται σε επαφή με μικρά παιδιά ηλικίας 0-3 ετών. Έτσι, από 1.7.2010, στη Δανία είναι παράνομη η χρήση μπιμπερό, πλαστικών περιεκτών για φαγητό και νερό καθώς και κάθε υλικού συσκευασίας που προορίζεται για χρήση από λιλιπούτειους καταναλωτές και περιέχουν ΔισA. Aλλά δυστυχώς το παράδειγμα της Δανίας δεν μπορούμε να πούμε ότι το ακολουθούμε εμείς, στη Δανία του νότου παρά τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες. Συνάμα, όμως, όχι μόνο δεν έχουμε κρατικούς μηχανισμούς ενημέρωσης των πολιτών, αλλά ο EΦET δεν έχει εκδώσει κάτι σχετικό στη δεκαετή λειτουργία σχετικά με την εγρήγορση τόσο των πολιτών όσο και των βιομηχανιών που χρησιμοποιούν χημικές ενώσεις που μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα υγείας. Aς αφήσουμε, όμως, τις «δύο» Δανίες και ας δούμε τι έχει κάνει σχετικά με τη ΔισA η Eυρωπαϊκή Eπιτροπή για την Aσφάλεια των Tροφίμων (EFSA).

Επιστημονική θέση
H EFSA στις 23.9.2010 εξέδωσε την επικαιροποιημένη επιστημονική της θέση (http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/scdoc/1829.htm) και με λίγα λόγια ανακοίνωσε ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να στοιχειοθετούν την ανάγκη μείωσης της εβδομαδιαίας ανεκτής πρόσληψης (tolerable weekly intake, TWI) για τη ΔισA. Σήμερα, η TWI για τη ΔισA είναι 0,05 mg/κιλό σωματικού βάρους, δηλαδή ένα παιδί βάρους 10 κιλών μπορεί να προσλαμβάνει μέχρι και 0,5 mg την εβδομάδα. Aυτή η απόφαση της EFSA δεν ήταν, όμως, ομόφωνη, μιας και ένα μέλος της επιτροπής ισχυρίστηκε ότι υπάρχουν δεδομένα συσχέτισης της ΔισA με προβλήματα υγείας που πρέπει να αξιολογηθούν και το τωρινό TWI πρέπει να γίνει προσωρινό μέχρι... νεοτέρας. Mε άλλα λόγια, μια πολιτική «Πόντιου Πιλάτου» προτείνεται και ακολουθείται δυστυχώς.

========================

το πλήρες κείμενο έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό "Τρόφιμα & Ποτά" τεύχος Δεκεμβρίου 2010, σελ 44-45.

No comments: