Monday, 29 November 2010

Σκουπίδια; Not on my doorstep!


















Ποια στ' αλήθεια είμαι εγώ και πού πάω...


του Γιάννη Ζαμπετάκη

Επίκουρος Καθηγητής Χημείας Τροφίμων και Lead Auditor, EKΠΑ

Ποιο είναι το πιο μεγάλο περιβαλλοντικό πρόβλημα σήμερα στην Ελλάδα; Ποιοι είναι οι πιο σημαντικοί ανερχόμενοι διατροφικοί κίνδυνοι; Πώς πρέπει άμεσα να τους αντιμετωπίσουμε ως (υποτίθεται) συντεταγμένη πολιτεία; Τα ερωτήματα αυτά μπορεί να μοιάζουν γενικά και ασαφή αλλά μόνο τέτοια δεν είναι!

Σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι το οικονομικό αλλά η νοοτροπία που συμπυκνώνεται στις πέντε λεξούλες του τίτλου. Αντί για την λέξη «σκουπίδια» θα μπορούσαμε να έχουμε και άλλες πολλές, π.χ. θόρυβος, φόρος, συνεισφορά, διαβούλευση, συνευθύνη. Και η κλασική αντίδραση των Άγγλων όταν εμφανίζεται ένα ανεπιθύμητο πρόβλημα στην πόρτα του σπιτιού τους είναι «not on my doorstep» (εεε, όχι και μπροστά στο σπίτι μου!). Αναλογιζόμενοι την σημερινή Ελλάδα των παράνομων χωματερών (ΧΑΔΑ) και των ποταμών-χωματερών (π.χ. Ασωπός και Κηφισός), πόσες φορές θα μας ερχόταν στο μυαλό η φράση του τίτλου;

Το πρόβλημα «σκουπίδια» δεν είναι καθόλου απλό και εύκολα επιλύσιμο. Μιλάμε για μια ολόκληρη νοοτροπία διαχείρισης πόρων (ναι! Σωστά! Τα σκουπίδια είναι εξαιρετικά σημαντικοί πόροι!) αλλά και διατροφικών κινδύνων, μια νοοτροπία που απουσιάζει παντελώς σήμερα από την χώρα μας. Και όσο και να θέλει ο Πρωθυπουργός να γίνουμε η Δανία του Νότου, αυτό δεν μπορεί να γίνει με την τοπικιστική μας νοοτροπία που έχουμε για τα σκουπίδια. Για παράδειγμα, η Αθήνα, η Κοπεγχάγη του Νότου (κατά τις επιθυμίες του ΓΑΠ): πού πάνε σήμερα τα σκουπίδια της; Σε μια υπερκορεσμένη χωματερή κλειστού τύπου αντί σε ένα ΧΥΤΥ (χώρος υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων). Και όχι μόνο έχει υπερκορεσθεί η Φυλή με σκουπίδια, αλλά δεν μπορούμε με συντεταγμένο τρόπο να αποφασίσουμε πού θα γίνουν οι αναγκαίοι 2-3 ΧΥΤΥ για την Αθήνα. Και αν μας κόπτει τόσο πολύ η οικονομική κρίση γιατί δεν υποχρεώνουμε ως ΥΠΕΚΑ όλους τους Δήμους της Ελλάδας να προχωρήσουν άμεσα σε ανακύκλωση και σε σχετική εκπαίδευση των δημοτών τους; Είναι γνωστό ότι για την αποκομιδή 10.000 τόνων σκουπιδιών όπως γίνεται σήμερα στην Ελλάδα χρειάζονται 10 άνθρωποι ενώ για τον ίδιο όγκο σκουπιδιών αν γινόταν ανακύκλωση και διαχείριση (όπως κάνουν οι «κουτόφραγκοι» ή η αληθινή Δανία) θα απασχολούνταν πάνω από 250 άνθρωποι. Ιδού πώς και οι ρύποι μειώνονται αλλά και νέες θέσεις εργασίας δημιουργούνται.

Δεν είναι όμως μόνο οι ρύποι και η ανεργία που σχετίζονται με τα σκουπίδια. Τοξικά βιομηχανικά απόβλητα έχουν άμεση σχέση με την διατροφική αλυσίδα. Διότι αν δεν γίνει ορθή διαχείρισή τους τότε τα υπολειπόμενα βαρέα μέταλλα θα περάσουν στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα και από εκεί στην διατροφή μας. Ένα τέτοιο πείραμα ζωής και θανάτου γίνεται εδώ και μερικές δεκαετίες στον Ασωπό. Στο εργαστήριο Χημείας Τροφίμων μετρήσαμε χρώμιο και νικέλιο σε τρόφιμα-βολβούς από την Θήβα και τα συγκρίναμε με αντίστοιχα τρόφιμα από καθαρή περιοχή. Τα ευρήματα ανησυχητικά. Οι πατάτες, τα καρότα και τα κρεμμύδια απορροφούν σαν σφουγγάρι νικέλιο και χρώμιο. Τα τρόφιμα-βολβοί από τον Ασωπό έχουν μέχρι και 700% παραπάνω βαρέα μέταλλα σε σχέση με τρόφιμα από καθαρές περιοχές! Είναι φανερό ότι οι εκεί βιομηχανικοί ρύποι δεν διαχειρίζονται ορθώς, περνούν στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα και από εκεί καταλήγουν στο…πιάτο μας.

Μήπως θα πρέπει να αλλάξουμε λοιπόν τον τίτλο και να τον κάνουμε «σκουπίδια; Όχι στο στομάχι μου…σας παρακαλώ»;

Υ.Γ. Επιμύθια πρόταση: μια διαφορετική διαχείριση είναι αναγκαία για τα σκουπίδια, τα λύματα και την γεωργία. Μια προσέγγιση που ξεφεύγει από τη σημερινή νομή της Εξουσίας. Μια προσέγγιση όπου κεντρικό ρόλο θα πρέπει να έχει ένα Υπουργείο Περιβάλλοντος και Τροφίμων (Υ.ΠΕ.ΤΡΟ.) μιας και το περιβάλλον έχει άμεση σχέση με την Διατροφή μας…

Για την Ελευθεροτυπία


με αφορμή το σημερινό άρθρο του Αρη Χατζηγεωργίου

Στον δρόμο 100 συμβασιούχοι και 70.000 τόνοι

2 comments:

Stinger said...

Κ. Ζαμπετάκη, θα ξεκινήσω από το τέλος, από το υστερόγραφο του κειμένου σας και θα πώ ότι συμφωνώ με την επιμύθια πρόταση, όσον αφορά το ότι «…μια διαφορετική διαχείριση είναι αναγκαία για τα σκουπίδια, τα λύματα και την γεωργία». Ορθόν. Η διαχείριση δεν μπορεί να αφορά μόνο τα βιομηχανικά απόβλητα, αφού ως γνωστόν ρύπανση επιφανειακών και υπόγειων υδάτων (συμπεριλαμβάνοντας και βαρέα μέταλλα) γίνεται και από αστικά λύματα, απορρίμματα και γεωργικά χημικά, τα οποία φυσικά και επηρεάζουν επίσης το τι τρώμε στο πιάτο μας.
Ακόμη χειρότερα, αυτές οι μορφές ρύπανσης, επειδή είναι διάχυτες, επιδρούν σε μεγάλη έκταση και διασπορά πάνω στην πανίδα και χλωρίδα. Ο θάνατος ψαριών λόγω φαινομένων ευτροφισμού απόρροια της νιτρορύπανσης, η ανάπτυξη παρασιτικών ζωικών και φυτικών ειδών, η αλλαγή χημικής ισορροπίας και η εξάντληση εδαφών, οι θάνατοι πτηνών από ψεκασμούς με φυτοφάρμακα, είναι μερικά παραδείγματα.

Για τη μελέτη βολβών προέλευσης (κατά δήλωση στο ράφι του super-market) Ασωπού, τα έχουμε ξαναπεί. Οι βολβοί αυτοί βρέθηκαν όπως λέτε, να έχουν σε άλλα μέταλλα υψηλότερες συγκεντρώσεις (πάντοτε συγκριτικά με άλλες περιοχές) και σε άλλα ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΕΣ. Αλλά σε καμία περίπτωση ΔΕΝ παρουσίασαν υπέρβαση των ορίων που τίθενται από την εθνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία για προσμίξεις σε τρόφιμα. Σε θέματα δημόσιας υγείας απαιτείται προσοχή και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να τρομοκρατεί τον κόσμο. Αν έχετε τεκμήρια επιστημονικά και πιστεύετε ότι τα τρόφιμα του Ασωπού είναι δηλητηριώδη και επικίνδυνα, βγείτε επιτέλους να το πείτε ΞΕΚΑΘΑΡΑ και να αναλάβετε τις ΕΥΘΥΝΕΣ.

Υ.Γ.1. Εξίσου γνωστό και το NIMBY (Not In My Back Yard), κλασσικό σύνδρομο τοπικιστών «οικολόγων».
Υ.Γ. Ομοίως και το ΒΑΝΑΝΑ !! (Build Absolutely Nothing Anywhere Near Anything (or Anyone). Kλασσικό motto των «αντι-αναπτυξιακών»

Yannis Zabetakis said...

επιτέλους συμφωνήσαμε και σε κάτι (στο ΥΓ)...
και ας διαφωνούμε στα προ του ΥΓ...

είναι κι αυτό μια κάποια πρόοδος...