Sunday, 21 March 2010

Eπινικελιομένα καρότα και κρεμμύδια


Πραγματοποιήθηκε χθες [20.3.2010] στα γραφεία της Ένωσης Ελλήνων Χημικών (Ε.Ε.Χ.), η ημερίδα που συνδιοργάνωσαν το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS και ο θεσμοθετημένος σύμβουλος της πολιτείας σε θέματα προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος Ένωση Ελλήνων Χημικών, σε συνεργασία με το Δίκτυο Πράσινης Χημείας

με θέμα ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ – Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ.

Η ομιλία μου βασίσθηκε στο παρακάτω κείμενο.

Eπινικελιομένα καρότα και κρεμμύδια

Του Γιάννη Ζαμπετάκη

izabet@chem.uoa.gr

www.zabetakis.net

Eπίκουρος Καθηγητής Χημείας Τροφίμων και Lead Auditor (HACCP, ISO), Tμήμα Χημείας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ο Ασωπός και ο υπόγειος υδροφόρος ορίζοντας της περιοχής Οινοφύτων και Θηβών είναι αποδεδειγμένα επιμολυσμένος με ανθρωπογενή βαρέα μέταλλα. Εξασθενές χρώμιο [Cr(VI)], κοβάλτιο (Co), νικέλιο (Ni), βάριο (Ba) και μαγγάνιο (Mn) ανιχνεύονται στο νερό σε επίπεδα πάνω από κάθε νομικό όριο και αυτά τα βαρέα μέταλλα μπορούν να επιμολύνουν τα τρόφιμα-βολβούς (καρότο, πατάτα και κρεμμύδι). Ανάλογα φαινόμενα ρυπασμένου υδροφόρου ορίζοντα και πιθανής επιμόλυνσης της εκεί αγροτικής παραγωγής παρατηρούμε εδώ και 12 μήνες στη Μεσσαπία στην Εύβοια.

Οι μετρήσεις το επιβεβαιώνουν δραματικά, π.χ. το Ni είναι 1600 μg/kg (Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 17.5.2009) με ανώτατη αναφερόμενη τιμή στην βιβλιογραφία τα 160 μg/kg. Με άλλα λόγια τα καρότα Θηβών έχουν νικέλιο 1000% πάνω από τα καρότα με τα μέγιστα επίπεδα νικελίου σε όλη την υφήλιο.

Στα εργαστήρια Χημείας Τροφίμων και Αναλυτικής Χημείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) έχουμε ξεκινήσει εδώ και 2 χρόνια ερευνητικό πρόγραμμα για την πλήρη ανάλυση των πιο σημαντικών βαρέων μετάλλων σε όλα τα τρόφιμα-βολβούς που προέρχονται από την Θήβα και την Μεσσαπία. Οι μέχρι τώρα μετρήσεις (καρότα με συγκέντρωση Ni 595 μg/kg και κρεμμύδια με συγκέντρωση Ni 550 μg/kg, Athens News, 20.3.2009) δείχνουν ένα μεγάλο διατροφικό πρόβλημα. Για το νικέλιο η ανεκτή ημερήσια πρόσληψη είναι 200 μg για παιδιά μέχρι 3 ετών, 300μg για παιδιά 4-8 ετών, 600μg για παιδιά 9-13 ετών και 1000μg για άτομα μεγαλύτερα των 13 ετών. Με δεδομένη την πρόσληψη νικελίου μέσω της συνολικής διατροφής (και όχι μόνο μέσα από τα τρόφιμα-βολβούς), τα τρόφιμα-βολβοί από την Θήβα είναι μια «πλούσια» πηγή νικελίου, ίσως πέρα του δέοντος! Πρέπει να σημειώσουμε ότι υψηλά επίπεδα νικελίου προκαλούν αλλεργίες και δερματίτιδες και τέτοια περιστατικά παρατηρούνται ήδη στην Μεσσαπία!

Δεν είναι πλέον υπερβολή να μιλάμε για επινικελιομένα καρότα! Είναι πλέον φανερό ότι τα βαρέα μέταλλα περνούν από το νερό στα τρόφιμα! Αν και η μέχρι σήμερα νομοθεσία δεν θεσπίζει ανώτατα όρια για το Cr και το Ni στα τρόφιμα, πόσο ασφαλή είναι τα τρόφιμα της περιοχής με τόσο αυξημένα επίπεδα βαρέων μετάλλων; Υπάρχει τεράστιο έλλειμμα επιστημονικών δεδομένων και υπεύθυνης πληροφόρησης των αγροτών και των καταναλωτών. Μόνο αν αναλύσουμε και συσχετίσουμε τα επίπεδα των βαρέων μετάλλων στο νερό των γεωτρήσεων, στο έδαφος των χωραφιών όπου παράγονται τα τρόφιμα-βολβοί καθώς και στα τελικά τρόφιμα μπορούμε να πληροφορήσουμε αξιόπιστα και υπεύθυνα τους αγρότες και τους τελικούς καταναλωτές. Κάτι που θα έπρεπε να είχε κάνει η συντεταγμένη πολιτεία εδώ και τρία χρόνια που γνωρίζει την ύπαρξη βαρέων μετάλλων στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής. Είναι άμεση ανάγκη να συνεργαστούμε οι επιστήμονες και οι αγρότες ώστε να πάψουμε να κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας. Εδώ, διακυβεύεται η Δημόσια Υγεία και το μέλλον των παιδιών μας.

6 comments:

Stinger said...

Καταρχάς, όπως πολύ σωστά αναφέρετε κ. Ζαμπετάκη, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΡΙΑ ΓΙΑ ΧΡΩΜΙΟ ΚΑΙ ΝΙΚΕΛΙΟ ΣΤΙΣ ΤΡΟΦΕΣ. Και επειδή τυχαίνει να είμαστε πολίτες της Ε.Ε. καλό είναι να το γνωρίζουμε.

Αναφέρετε κάποια όρια από τη βιβλιογραφία. Παρακαλούμε παραθέστε την για είναι ολοκληρωμένη η θέση σας. Σημείωσα πάντως ότι ακόμη κι έτσι αναφερθήκατε επιλεκτικά στα καρότα και παραλείψατε τα "όρια" για τα κρεμμύδια, που όμως τα αναφέρετε σε άλλο άρθρο σας. Ισως γιατί σε αυτά η διαφορά δεν είναι και τόσο μεγάλη. Εν πάσει περιπτώσει, ακόμη και με τα νούμερα "της βιβλιογραφίας", κάποιος θα μπορούσε να αναρωτηθεί με απλή αριθμητική, αν μπορούμε (παιδιά-ενήλικες αντίστοιχα) να τρώμε από μισό ως ένα κιλό την ημέρα (πράγμα αδύνατον βέβαια) από τα καρότα που θεωρείτε επικίνδυνα με βάση τη βιβλιογραφία σας και να μην υπάρχει κίνδυνος.
Επιπλέον τεχνηέντως μπερδεύετε τον Ασωπό με τη Μεσαπία, δύο περιπτώσεις διαφορετικές και επιμένετε να εστιάζεσθε στο εξασθενές χρώμιο και στο νικέλιο. Σαφώς και αυτά τα δύο πουλάνε επικοινωνιακά καλύτερα (συνειρμοί με Brockocich και ΛΑΡΚΟ), αλλά δεν βοηθούν τον κόσμο να καταλάβει τι συμβαίνει. Ιδιαίτερα όταν ρίχνονται και πυροτεχνήματα του τύπου:
-"Τα καρότα των Θηβών έχουν νικέλιο χίλιες φορές πάνω από τα μέγιστα επίπεδα νικελίου σε όλη την υφήλιο" (Ποιά είναι αυτά τα "παγκόσμια" επίπεδα ;).
-"Υψηλά επίπεδα νικελίου προκαλούν αλλεργίες και δερματίτιδες και τέτοια περιστατικά παρατηρούνται ήδη στην Μεσσαπία" (Αυτό είναι αμφίδρομη συνεπαγωγή;)
-"Τα τρόφιμα-βολβοί από την Θήβα είναι μια «πλούσια» πηγή νικελίου, ίσως πέρα του δέοντος" (Ποιό είναι το "δέον";!)

Μας λέτε ότι έχετε ξεκινήσει πρόγραμμα αναλύσεων σε τρόφιμα και βολβούς. Γαιτί όχι και σε ζωικά προιόντα θα ρωτήσω. Και γιατί μόνο για τα βαρέα μέταλλα και όχι σε πλήρη συμμόρφωση με την ΕΚ 1881/2006, που περιλαμβάνει επιπλέον ανάλυση για νιτρικά, μυκοτοξίνες, διοξίνες-PCB και πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες. ΚΙ ΑΥΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΓΟΝΑ ΕΙΝΑΙ. Αν το εργαστήριό σας δεν μπορεί να καλύψει όλες αυτές τις αναλύσεις, ας γίνει συνεργασία και με άλλα, δεν θα σας κλέψουν τη δόξα. Κάποια στιγμή επιτέλους πρέπει να βγούν τεκμηριωμένες, ολοκληρωμένες αναλύσεις, με υπεύθυνο και αμερόληπτο συντονισμό και εποπτεία, για να σταματήσει η ανεύθυνη παραφιλολογία και φημολογία.

Το πρόβλημα της υπαρκτής ρύπανσης στην περιοχή του Ασωπού δεν μπορεί να δικαιολογήσει την ατεκμηρίωτη κατατρομοκράτηση του κόσμου. Τι να πιστέψει κανείς από τις τερατολογίες και τα ακροβατικά αντιεπιστημονικά συμπεράσματα που τροφοδοτούν την τρομολαγνεία των ΜΜΕ; Λέτε ότι είναι ανάγκη να συνεργασθούν οι επιστήμονες και οι αγρότες ώστε να σταματήσουμε να κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας. Τι σημαίνει αυτό δηλαδή; ΕΙΣΤΕ ΜΗΠΩΣ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΤΕ (ΥΠΕΥΘΥΝΑ) ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΗ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ ΤΗΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΑΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΟΥΛΗΣΕΙ ΤΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΤΟΥ ; 'Η ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ, ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΦΑΕΙ ΚΑΙ ΤΙ ΝΕΡΟ ΝΑ ΠΙΕΙ;

Yannis Zabetakis said...

όλα αυτά και άλλα πολλά απαντώνται αναλυτικά σε επιστημονική δημοσίευση που ετοιμάζουμε για το περιοδικό food chemistry.

2 μήνες υπομονή!

Pericles said...

???????????????????????????????????

Παραμένω ακόμα με την απορία τι επιστημονικό παρουσιάστηκε στα γραφέντα στο πίνακα την ώρα της εισήγησης στη ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS...

Ήταν για να διατυπωθεί ότι ο μανάβης αγοράζει από δύο πηγές καρότα και τα μπερδεύει μη και χαθούν τα ίχνη Ni...?

Ή μήπως δε κατάλαβα τις τιμές των βαρέων μετάλλων που ανιχνεύθηκαν...

Και δε κατάλαβα ακόμα το μέγεθος του δείγματος που στηρίζει μια "αποκάλυψη"...

Προφανώς, ή κοιμώμουν ή φταίει ότι δεν είμαι "επιστήμων"!

???????????????????????????????????

Yannis Zabetakis said...

@pericles

είσαι επιστήμονας?
και τι ειδικότητα?

για να σου εξηγήσω την επιστημονικότητα των μετρήσεών μας πρέπει να βγάλεις μερικά φίλτρα από την σκέψη σου...

αν δεν το κάνεις... χάνουμε τον χρόνο μας...

καλή Ανάσταση και καλή Λευτεριά!
γενικώς και ειδικώς

Υ.Γ. το μέγεθος του δείγματος είναι ΟΛΑ τα σουπερμάρκετ στην Αθηνα!

μικρό εεε?

οεο

Pericles said...

...σαν πτωχός και μόνος αρχιτέκτονας (μηχανικός, επιστήμων αρχιμάστορας, με ελεύθερη κι ανένταχτη σκέψη) έκρινα τη παρουσίασή σου, που περίμενα να είναι ουσιαστική και επιστημονική αλλά σου βγήκε φτωχή και προβοκατόρικη (αν διαφωνείς ας δούμε μαζί το σχετικό video της ημερίδας...)

Εκτιμώ εξαιρετικά τις επιστημονικές σου προσπάθειες και θεμιτές βλέψεις, αλλά (όπως φιλικά σου είπα όταν πρωτομιλήσαμε) τις ευτελίζεις με την αχαλίνωτη εκρηκτικότητά σου - εκρηκτικότητα που θα ήταν εξαιρετικά δημιουργική αν ήταν άφιλτρη (μια και σε γοητεύει ο όρος) από ξεπερασμένες πρακτικές...

Δεν έχω λόγω να αμφισβητήσω το μέγεθος του δείγματος - προφανώς "κοιμόμουν" όταν το ανέφερες ή δεν το παρουσίασες ικανοποιητικά επιστημονικά (αν και ωρυόσουν για την επιστημονικότητα άλλων ομιλητών...)

Λυπάμαι που απαντώ σε προσωπικές αντεγκλήσεις (πράγμα που δε συνηθίζω) και σταματώ εδώ, αντευχόμενος ΑΛΗΘΙΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ που ξεκινάει από τους ίδιους τους εαυτούς μας!

Με ειλικρινή φιλία!

Yannis Zabetakis said...

προς όλους τους προλαλήσαντες

αν και οι γνώσεις σας στην Αναλυτική Χημεία και την Χημεία Τροφίμων είναι λιγοστές ως μηδέν (0!) ..
κάντε λίγο υπομονή ακόμα να δείτε το full paper για τις μετρήσεις σας...


και μετά ψάξτε να βρείτε πώς θα λύσετε το θέμα του Ασωπού με λοϊζίδικες μεθόδους...

Καλή Ανάσταση!
Καλή λευτεριά από τις μιζέριες [γενικώς]