Tuesday, 16 March 2010

Η Ισλανδία, το ψάρεμα και τα ΑΕΙ

















του Γιάννη Ζαμπετάκη για ΤΑ ΝΕΑ

izabet@chem.uoa.gr

———————————————————————

Το πρόσφατο δημοψήφισμα στην Ισλανδία τι σχέση έχει με τις στρατιές ανέργων παπαγάλων που παράγουν τα εγχώρια ΑΕΙ; Η αλιεία (είτε στα παγωμένα νερά του βόρειου Ατλαντικού είτε στο καταγάλανο Αιγαίο) ως ένας υγιής κλάδος πρωτογενούς παραγωγής τι σχέση με την οικονομική εν Ελλάδι κρίση; Στις επόμενες αράδες θα δείξουμε πώς όλα αυτά «μπερδεύονται γλυκά» για να θυμηθούμε κι ένα ομώνυμο τραγουδάκι της Μελίνα Τανάγρη.

Η πρωτογενής παραγωγή είναι αλιεία, γεωργία, κτηνοτροφία. Μια χώρα που μπορεί να παράγει και στους τρεις αυτούς τομείς είναι συνήθως μια δυνατή οικονομία. Όχι όμως η Ελλάδα. Διότι στην χώρα μας, η συμμετοχή της γεωργίας και της κτηνοτροφίας στο ΑΕΠ ήταν 5,76% το 2001 και μόλις 3,4% το 2008 ! Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΑΣΕΓΕΣ, κ. Τζ. Καραμίχα, «η χώρα μας αναγκάζεται να δαπανά περί τα 3 δις ευρώ, ετησίως, για εισαγωγές τροφίμων. Το ποσό αυτό θα διπλασιαστεί στα επόμενα λίγα χρόνια αν δεν αλλάξουμε μοντέλο λειτουργίας του κλάδου, ώστε να μην παράγουμε μόνο για τις επιδοτήσεις».

Και πώς θα αλλάξουμε λοιπόν μοντέλο λειτουργίας; Μα φυσικά μέσα από την παιδεία και την εκπαίδευση που δίνουμε στους νέους ανθρώπους! Μέσα από τα ΑΤΕΙ και τα ΑΕΙ! Και εδώ ανοίγει ένα μέγα θέμα: από το 1988 που μπήκα στο Πανεπιστήμιο ως πρωτοετής φοιτητής Χημείας και ειδικότερα από το 1998 που ξεκίνησα να διδάσκω σε Πανεπιστημιακό επίπεδο (τότε στην Αγγλία και σήμερα στην Αθήνα), πάντα είχα και έχω την απορία: πώς σχεδιάζονται τα προγράμματα σπουδών; Ποια επιτροπή σε κάθε ΑΕΙ επιλέγει τι θα διδάσκεται, σε ποιο έτος και κάθε πότε θα επαναξιολογείται η διδακτέα ύλη ειδικά σε τομείς που οι επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις τρέχουν με γοργούς ρυθμούς; Για παράδειγμα, οι εξελίξεις στην Επιστήμη της Διατροφής είναι πλέον τάχιστες, μήπως πρέπει ανάλογα συχνά να αλλάζει και η διδακτέα ύλη στα μαθήματα που προσφέρουν γνώσεις βιοχημικές και διατροφικές (από τις μεθόδους πρωτογενούς παραγωγής μέχρι την συντήρηση και συσκευασία των τροφίμων);

Σήμερα, για παράδειγμα, γνωρίζουμε πώς να κάνουμε πιο διατροφικά ωφέλιμα τα ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας! Παράλληλα, η εξέλιξη της ιχθυοκαλλιέργειας στην Ελλάδα δείχνει ότι σε μια εποχή που η αλιεία μαραζώνει, η ιχθυοκαλλιέργεια μπορεί να είναι η λύση για χιλιάδες θέσεις εργασίας με την παραγωγή τροφίμων υψηλής προστιθέμενης αξίας και εξαγωγιμότητας.

Συνάμα, πρέπει να θυμηθούμε ότι για να ζήσουμε τον «μύθο» μας στην Ελλάδα, πρέπει η Ελλάδα να παράγει τρία απλά πραγματάκια: τουρισμό, πολιτισμό και τρόφιμα ( μέσω της αλιείας, της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της βιομηχανίας των τροφίμων και ποτών). Χωρίς τα τρόφιμα όμως δεν μπορούν να υπάρξουν ο τουρισμός και ο πολιτισμός μιας και ο τουρίστας που θα έρθει στην χώρα μας για sun, sea και αγάλματα…θα πεινάσει και θα διψάσει…

Μερικά ξενοδοχεία στην Κρήτη, δίνουν στους τουρίστες την ημέρα της επιστροφής τους στην πατρίδα τους…ένα κομψό μπουκαλάκι ελαιόλαδο. Η Αθηνά κέρδισε την μονομαχία με τον Ποσειδώνα με το ίδιο κόλπο μιας και η ελιά κρύβει πολλά μυστικά, από σοφία μέχρι υψηλή εμπορική αξία και άρα εξαγωγιμότητα. Τα στελέχη του ΥΠΑΑΤ και η κ. Μπατζελή μήπως θα πρέπει σε συνεργασία με το Υπ. Παιδείας και την κ. Διαμαντοπούλου να δουν το θέμα της πρωτογενούς παραγωγής ως άμεση προτεραιότητα εκπαίδευσης και δια βίου παιδείας; Διότι, ένας λαός που ξέρει να ψαρεύει, ακόμα και όταν τελειώσουν τα ψάρια, θα ξέρει να ασκήσει την τέχνη του ψαρέματος και σε άλλα μετερίζια. Ένας λαός όμως που δεν ξέρει να κυνηγά και να σκέφτεται είναι καταδικασμένος στην υποτέλεια και την σκλαβιά. Ποιο από τα δύο προτιμάμε για να δώσουμε ως εφόδια στους αποφοίτους των ΑΕΙ : πτυχία δεινότητας στο ψάρεμα ή πτυχία κενά – διαβατήρια στα ταμεία α(ν)εργίας ; Όπου ψάρεμα σημαίνει δεινότητα παραγωγής ποιοτικών τροφίμων με έγκυρη πιστοποίηση και ολική τυποποίηση.

5 comments:

Stinger said...

Υπάρχουν κάποιες ενστάσεις. Αρχικά θα θυμίσω ότι πρωτογενής τομέας είναι και τα ορυχεία-λατομεία-μεταλλεία, αλλά και η εκμετάλλευση δασικών πόρων. Σε αρκετά κράτη είναι πολύ σημαντικά. Επίσης θα επαναλάβω κάποια στοιχεία για τη γεωργία στην Ελλάδα για να μην διαφεύγει η πλήρης εικόνα: Η γεωργία απασχολεί το 14 % του πληθυσμού, καταλαμβάνει το 25 % του εδάφους μας και παράγει μόλις το 3.4 % του ΑΕΠ, καταναλώνοντας το 85 % (!!) των υδάτινων πόρων της χώρας, κανα-δυό εκατομμύρια τόννους λιπάσματα και φυτοφάρμακα και εξωτερικεύοντας πλήρως το περιβαλλοντικό της κόστος (νερό τζάμπα και μηδενική περιβαλλοντική μέριμνα).

Σωστά επισημαίνεται ότι η γεωργία μας ήταν και είναι προσανατολισμένη στις επιδοτήσεις. Αναμενόμενο βέβαια, αφού χωρίς αυτές δεν μπορεί να επιβιώσει. Ή και το ανάποδο. Με απλά λόγια, δεν μπορούμε να παράγουμε με βιώσιμο τρόπο (με την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης πάντα) σχεδόν κανένα γεωργικό προιόν. Γι΄αυτό και πλειάδα τροφίμων εισάγονται πλέον, ενώ η κατασπατάληση νερού, η ερημοποίηση εδαφών, η υφαλμύριση υπόγειων υδάτων και η νιτρορύπανση αποτελούν περιβαλλοντικές βραδυφλεγείς βόμβες.

Το πρόβλημα της παραγωγής τροφίμων δεν είναι θέμα Παιδείας, αλλά θέμα κοινωνίας-πολιτικής-περιβάλλοντος, θέμα βάσης οικονομίας. Δεν είναι θεσμικό ζήτημα, αλλά δομικό, διαπερνώντας την ίδια τη διάρθρωση της οικονομίας μας. Για να "ζήσει το μύθο της" η Ελλάδα, όπως και κάθε χώρα, πρέπει να παράγει πολύ περισσότερα από τα "τρία πραγματάκια" που βλέπω να αναφέρονται (τουρισμό, πολιτισμό και τρόφιμα). Βασικά ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΓΕΙ ΑΓΑΘΑ ΚΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟΝ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ. Δηλ. πρέπει να παράγει αξία και ΑΞΙΑ ΠΑΡΑΓΕΙ ΜΟΝΟΝ Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ. Οι λοιπές δραστηριότητες υπηρεσιών απλά ανακυκλοφορούν την αξία που παράγεται. Γερή βιομηχανία σημαίνει γερή οικονομία, η οποία είναι και η απαραίτητη προπόθεση για όλα τα υπόλοιπα, συμπεριλαμβανομένης και της Παιδείας. Συμφωνώ και επαυξάνω με τις επισημάνσεις για την προβληματική μας Παιδεία (αυτή που απέμεινε τέλος πάντων). Το θέμα της Παιδείας όμως σχετίζεται γενικότερα με την έλλειψη οράματος, προσανατολισμού και στόχων, πλάνου υλοποίησης και πόρων. Αυτά αφορούν όλες τις βαθμίδες κι όχι μόνο το Πανεπιστήμιο, αρχής γενομένης από το Δημοτικό ή ίσως-ίσως κι από το Νηπιαγωγείο. Όλα τελικά σχετίζονται με το κοινωνικό-πολιτικό γίγνεσθαι, αντανακλώντας το οικονομικό υπόβαθρο. 'Αρα με τέτοια κοινωνία και κράτος και με τέτοια οικονομία, δυστυχώς δεν μπορούμε να περιμένουμε και πολλά παραπάνω. Οι φωτεινές ατομικές εξαιρέσεις κάποιων δασκάλων, απλώς το επιβεβαιώνουν.

Yannis Zabetakis said...

άσε μας ρε stinger με τις σοφιστίες σου!

http://troktiko.blogspot.com/2010/03/blog-post_2452.html

όλα τα νταμάρια είναι έτσι?

και το δικό σου???

οεο

antigold said...

Βρε, σαν τα χιόνια... Έλεγα κι εγώ πού είναι οι άσπονδοι φίλοι μας;

Γιάννη, πολύ σωστά είναι όλα αυτά, αλλά τι συζητάμε τώρα; Η λύση για τη διάσωση της εθνικής μας οικονομίας έχει βρεθεί! Μεταλλεία! Βεβαίως! Με τα τρόφιμα θ’ασχολούμαστε;

Anonymous said...

το Ασβεστοχώρι δεν παράγει φακές αμερικής;
αν το κάθε ασβεστοχώρι δεν παράγει πέτρες και ασβέστη, πως θα χτιστούς οι μαιζονέτες των πανεπιστημιακών;

Stinger said...

Είναι πράγματι λυπηρό να ρίχνετε τέτοια σχόλια κ. Ζαμπετάκη, κενά περιεχομένου. Όταν η κουβέντα σοβαρεύει και αρχίζουν τα δύσκολα, πετάτε τη μπάλα στην κερκίδα. Με ανάλογα επιφωνήματα μάλιστα. Ελλείψει αντεπιχειρημάτων προφανώς. Το ποιος λέει σοφιστείες αφήστε να το κρίνουν οι αναγνώστες.