Sunday, 7 February 2010

διαχείριση κρίσεων...για ηλίθιους πολιτικούς!


σε 3 μήνες το βιβλίο μας

των

Αντωνίας Γκόγκου, Γιάννη Ζαμπετάκη, Θεοδότας Νάντσου και Χριστίνας Φατούρου

"Η Πράσινη Κρίση: Περιβάλλον και Διατροφή"

εκδ. Αθ. Σταμούλης

θα είναι γεγονός!

μέχρι τότε...επειδή ο κάθε άσχετος το παίζει ειδήμων στη διαχείριση κρίσεων ...[τρομάρα του!]

ας θυμηθούμε τι έγραφα...πριν από 14 μήνες...

αλλά βλέπετε το βαθύ ΠΑΣΟΚ δεν διαβάζει ...

Ανάλυση κινδύνων και πολιτική

Το αναγκαίο και επείγον σήμερα είναι να μάθουμε από τα λάθη μας


Το 2008 ζήσαμε δύο πολύ σημαντικές κρίσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, τη διατροφική κρίση (με επίκεντρο την Άπω Ανατολή και την Αφρική) και τη χρηματοπιστωτική κρίση (ορμώμενη από τις ΗΠΑ να επηρεάζει όλες τις οικονομίες του πλανήτη). Τα κοινά χαρακτηριστικά αυτών των κρίσεων είναι χρήσιμο να επισημανθούν για να μπορέσουμε να μάθουμε από τα λάθη μας. Κάθε κρίση είναι μια ευκαιρία και ένας κίνδυνος, όπως μας διδάσκει το κινέζικο ιδεόγραμμα για τη λέξη «κρίση». Επειδή όμως μια ευκαιρία για τον ισχυρό ίσως να είναι ένας κίνδυνος για τον ανίσχυρο της υπόθεσης, ας δούμε λίγο πιο... επιστημονικά και άρα πιο ψυχρά τα κοινά χαρακτηριστικά των δύο προαναφερθεισών κρίσεων.

Για να ξεκινήσει μια κρίση, πρέπει να συμβαίνει το εξής: ένας κίνδυνος να έχει αμεληθεί επί μακρόν και ταυτόχρονα να έχει υποτιμηθεί η επικινδυνότητά του. Και στη διατροφική και στη χρηματοπιστωτική κρίση, ο κίνδυνος αυτός θα μπορούσε να ονομαστεί χρηματιστηριακά παίγνια (βλ. τζόγος) σε σύνθετα χρηματοοικονομικά παράγωγα. Τα διεθνή hedge funds δεν καταδέχονται να ανταλλάσσουν νερό λίμνης με χρυσόβουλα και ακίνητα. Έχουν βρει άλλους τρόπους (πιο νομότυπους αλλά όχι ηθικούς!) να κυνηγούν το εύκολο και γρήγορο κέρδος.

Η εφαρμογή αυτών των τρόπων και πρακτικών οδήγησε πρόσφατα στην τεχνητή άνοδο της τιμής των δημητριακών, των τροφίμων και των τραπεζικών επιτοκίων. Παράλληλα, αυτό που έγινε (για παράδειγμα στη Μεγάλη Βρετανία από το 2000 έως το 2007) με την αλματώδη αύξηση των τιμών των κατοικιών είχε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Η γη ακρίβαινε (τεχνητά) κάθε χρόνο 10-15%, ο πολίτης έπρεπε να δανειστεί περισσότερα (μέχρι και πέντε φορές του μισθού του μπορεί να δανεισθεί σήμερα ο μέσος Βρετανός) και αυτός ο φαύλος κύκλος έγινε μια θηλιά στον λαιμό τόσο του καταναλωτή όσο και των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ο πολίτης δανειζόταν περισσότερα
ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΗΣ
των κινδύνων και πρόβλεψης της κρίσης υπάρχουν, αλλά πρέπει να υπάρχει και η ανάλογη πολιτική βούληση για να τα χρησιμοποιήσει
χρήματα από μια τράπεζα πρόθυμη να δανείσει και όλα αυτά γίνονταν επί εξωπραγματικών τιμών. Η τράπεζα δανειζόταν όμως για να δανείσει και όταν έφτασε η στιγμή που ο δανειζόμενος αδυνατούσε να πληρώσει τον πιστωτή του, η χάρτινη πυραμίδα έπεσε- με πάταγο όμως οξύ! Η απληστία, ένα από τα 7 θανάσιμα αμαρτήματα, σε όλο της το τραγικό μεγαλείο.

Και όμως, λύσεις υπάρχουν! Στην επιστήμη των τροφίμων, για να μελετήσουμε την επικινδυνότητα και άρα την ασφάλεια των τροφίμων, έχουμε ένα χρήσιμο εργαλείο που λέγεται «ανάλυση κινδύνων». Έτσι, ξέρουμε ότι ένα τρόφιμο με αρσενικό είναι τοξικό ή ένα αυγό με salmonella προκαλεί σαλμονέλωση. Αντίστοιχα, στην οικονομική επιστήμη, αν είχε γίνει επαρκής «ανάλυση κινδύνων», θα ήταν αδύνατον να μην είχαν προβλεφθεί τα παρατράγουδα της εκθετικής αύξησης των τιμών των δημητριακών ή των σπιτιών. Με άλλα λόγια, είναι δύσκολο να αποδεχθούμε ότι δεν γνώριζαν τον κίνδυνο η τράπεζα Ηalifax στην Αγγλία ή όλες οι τράπεζες της Ισλανδίας. Απλά τον υποτίμησαν με τραγικές συνέπειες για όλο τον κόσμο. Τι διδάγματα μπορούμε να αποκομίσουμε; Ένας μικρός κίνδυνος αν δεν αναλυθεί και αξιολογηθεί έγκαιρα, μπορεί να γίνει χιονοστιβάδα και κρίση. Αν δεν ξέρουμε δε να διαχειριστούμε κρίσεις, τότε ο κίνδυνος είναι άμεσος για όλους μας: οι εργαζόμενοι να χάσουν τη δουλειά τους, η οικονομική δραστηριότητα να συρρικνωθεί και οι πολίτες να γυρίσουμε την πλάτη μας στην πολιτική και στους πολιτικούς. Αυτό δεν γίνεται σήμερα;

Το αναγκαίο και επείγον σήμερα είναι να μάθουμε από τα λάθη μας και να αρχίσουμε ως συντεταγμένη πολιτεία να αξιολογούμε τους κινδύνους πριν από την επόμενη... κρίση. Εργαλεία διαβάθμισης των κινδύνων και πρόβλεψης της κρίσης υπάρχουν, αλλά πρέπει να υπάρχει και η ανάλογη πολιτική βούληση για να τα χρησιμοποιήσει. Μέχρι να υπάρξει αυτή η βούληση, οι τράπεζες θα είναι πάνω από τους πολιτικούς ακόμα και αν λέγονται Lehman Βrothers και Βarack Οbama (αντίστοιχα).

==============
Ο Γιάννης Ζαμπετάκης είναι λέκτορας Χημείας Τροφίμων και Lead Αuditor (ΗΑCCΡ- ΙSΟ22000) στο Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών

No comments: