Wednesday, 2 April 2008

Ηomo consumiens ή Homo cognosciens ;
























[προδημοσίευση από το Gourmet
της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας,
Κυριακή 6.4.2008]


--------------------------------

Μπορεί να ανήκουμε στο είδος Homo sapiens αλλά πολύ φοβάμαι πως το σύγχρονο lifestyle μάς έχει κάνει Ηomo consumiens. Γι’αυτό ας δούμε τη σχέση που έχει η «gourmet science» με την «consumer science».
Σήμερα, η οικολογία είναι της μόδας! Από βιολογικά προϊόντα μέχρι σακούλες φιλικές για το περιβάλλον. Από εταιρείες τροφίμων που εφαρμόζουν το “fair trade” μέχρι τρόφιμα που αναγράφουν στη συσκευασία τους πόσο CO2 εκλύεται κατά την παραγωγή τους. Το τελευταίο νέο μάς έρχεται από το Ην. Βασίλειο και αποτελεί την τελευταία «μόδα»: το λεγόμενο «ενεργειακό αποτύπωμα». Έτσι ξέρουμε τώρα ότι για να παραχθεί ένα σακουλάκι πατατάκια (με 34,5g προϊόν), εκλύονται 75g CO2.
Από την άλλη πλευρά, ως καταναλωτές, βομβαρδιζόμαστε καθημερινά με οικολογικές προτροπές να «δώσουμε σύνθημα» για το περιβάλλον, να «μπούμε στο κλίμα» ή να «αλλάξουμε τις λάμπες πυράκτωσης» με «οικολογικές». Ακούσαμε και το εξής επιστημονικά ακατανόητο: η αντικατάσταση 50.000 λαμπτήρων με «οικολογικούς» ισοδυναμεί με αναδάσωση 25.000 στρεμμάτων δάσους. [Άντε παιδιά, άλλες 50.000 λάμπες αν αλλάξετε, την επαναδασώσαμε την έρμη την Πάρνηθα]. Σε όλους αυτούς τους υπολογισμούς βέβαια λαμβάνεται υπόψη μόνο η μικρότερη κατανάλωση ενέργειας με τους νέους λαμπτήρες και ξεχνάμε ότι καμία λάμπα δεν μπορεί να μετατρέψει το CO­2 σε O2…
Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τα τρόφιμα όμως; Τη σχέση μεταξύ CO2 και διατροφής μάς την θύμισε ο Sir Jonathon Porritt, πρόεδρος της κυβερνητικής επιτροπής για Αειφόρο Ανάπτυξη, στο Ην. Βασίλειο. Η εν λόγω επιτροπή πρόσφατα μάς ενημέρωσε πόσο συνεισφέρουν στις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου τα ζώα που εκτρέφονται για το κρέας και το γάλα τους (δηλ. βοοειδή, χοίροι κλπ). Η εκτροφή των ζώων αυτών συνεισφέρει το 18% των συνολικών εκπομπών και προτείνεται η μείωση της κατανάλωσης κρέατος.
Από την άλλη πλευρά, όμως αν γίνουμε όλοι μας διά μαγείας σε μία νύχτα χορτοφάγοι, τότε αυτό το 18% θα μηδενιστεί; Σίγουρα όχι! Για τα φρούτα και τα λαχανικά που θα τρώγαμε αντί για κρέας, πρέπει να υπολογίσουμε πόσο CH4 (μεθάνιο) παράγεται. Πόσο CO­2 εκλύεται για την παραγωγή των λιπασμάτων για να μεγαλώσουν αυτά τα φυτά; Πόσο CO­2 θα εκλυθεί αν αντικαταστήσουμε το φυσικό δέρμα με ένα τεχνητό υποκατάστατο; Κι αν πάμε πίσω στο χρόνο τρώγοντας λιγότερο κρέας κι έχουμε ξανά στη Β. Αμερική 60.000.000 βίσονες, πόσο CH4 θα παραγόταν από αυτούς;
Είναι τελικά εφικτό να καταδικάσουμε κάποια τρόφιμα ως «μη οικολογικά»; Σίγουρα ναι! Ειδικά αν πρόκειται για ψάρια όπως αυτά: ψάρια (scampi) που αλιεύονται στη Σκωτία ταξιδεύουν μέχρι την Ταϊλάνδη να καθαριστούν με το χέρι και μετά επιστρέφουν στο Ηνωμένο Βασίλειο για να επικαλυφθούν με φρυγανιά και να καταλήξουν στα super market της Μεγάλης Βρετανίας! Οι υπεύθυνοι της εταιρείας Young’s θέλοντας να δικαιολογήσουν αυτή την τρελή ιστορία που έφερε στο φως το BBC τον περασμένο Νοέμβριο (άλλο ένα επεισόδιο της σειράς «food mile madness») μιλάνε για εκπομπές CO2 (ότι το περιβάλλον δεν επιβαρύνεται με επιπλέον εκπομπές CO2 χωρίς όμως να λένε λέξη για την ποιοτική υποβάθμιση του ψαριού από το μακρινό ταξίδι και την κατάψυξή του πριν την επεξεργασία του).

Από την επιστημονική οπτική γωνία του γράφοντα γίνεται ένα μεγάλο λάθος από άποψη ασφάλειας: το ψάρι καταψύχεται και παγωμένο ταξιδεύει μέχρι την Ταϊλάνδη όπου επεξεργάζεται. Για να γίνει όμως αυτή η επεξεργασία, το ψάρι πρέπει να αποψυχθεί. Μετά την επεξεργασία του...ξανα-καταψύχεται (κι ας μας είπε στο τεύχος του Φεβρουαρίου η Μελίνα Σιδηροπούλου πόσο λάθος είναι αυτή η επανακατάψυξή του). Μετά από όλα αυτά, εσείς θα αγοράσετε ξανά ψάρι scampi μάρκας Young’s τώρα που ξέρετε ότι έχει διανύσει 27.353 km από τη στιγμή που ψαρεύτηκε;

Επιμύθιο (ή μήπως καλύτερα επιθύμιο;): πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η μόνη δύναμη που έχουμε ως πολίτες είναι η καταναλωτική μας δύναμη που είναι μια πανίσχυρη ψήφος για κάθε μέρα (κι όχι μόνο για μια φορά κάθε 4 χρόνια). Με την «ψήφο» αυτή μπορούμε να βελτιώσουμε το περιβάλλον; Ναι, καταναλώνοντας τρόφιμα που έχουν παραχθεί με οικολογικό τρόπο (π.χ. βιολογικά και όχι γενετικά μεταλλαγμένα ή κλωνοποιημένα), που έχουν μηδενική ή ελάχιστη συσκευασία, που δεν έχουν ταξιδέψει μεγάλες αποστάσεις για να φτάσουν στο πιάτο μας, που έχουν παραχθεί από παραγωγούς που προωθούν την βιοποικιλότητα. Ας κάνουμε την gourmet καταναλωτική συνείδηση τρόπο ζωής πέρα και πάνω από τις προσταγές του lifestyle. Ας προσπαθήσουμε να γίνουμε λίγο πιο Επίκουροι Γνώστες, connoisseurs ή με δυο λέξεις Homo Cognosciens .-

----------------------------------------

Y.Γ. ανοίξτε τώρα μια πορτοκαλάδα με ανθρακικό και διαβάστε κι αυτό...εδώ

7 comments:

yanis said...

Γιάννη πόσο οικολογικά είναι τα απλά κατεψυγμένα ψάρια στα S/M. Είναι καλύτερα τα φρέσκα της λαικής?

satel444 said...

Βασικά, είμαστε πάρα πολλοί και δυστυχώς είμαστε σαν ακρίδες σε επιδρομή. Επειδή από τη φύση μας είμαστε κάπως άπληστοι μάλλον πρέπει να καλλιεργηθεί η οικολογική συνείδηση από τις πολύ μικρές ηλικίες. Btw, ωραίο post και ωραίο blog!

izabet@chem.uoa.gr said...

@yanis

εξαρτάται πώς ορίζεις το "οικολογικό".
γενικά πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας τι ενέργεια χρειάζεται για να φτάσει το ψάρι από το δίχτυ του ψαρά στο πιάτο μας, όπως
καύσιμα φορτηγών, ηλεκτρική ενέργεια καταψυκτών ακόμα και πόσο μακριά είναι το SM ή η λαϊκή από το σπίτι μας...
δύσκολο;

@satel444
σε ευχαριστώ!
ναι. έχεις δίκιο!
μόνο αν αρχίσουμε από τα παιδιά ...υπάρχει μέλλον!
Αλλά ο Υπουργός Παιδείας περί άλλων τυρβάζει... δυστυχώς για όλους μας! και πιο δυστυχώς για τα παιδιά μας!

datura said...

η φίλη Μαρούλα έστειλε το παρακάτω email και την Ευχαριστώ!
Ταιριάζει πολύ με την ανάρτηση και σας το παραθέτω.
Απολαύστε!
----------------------
Εν αρχή....


ο Θεός γέμισε τη γη με μπρόκολο,κουνουπίδι και σπανάκι , πράσινα, κίτρινα και κόκκινα λαχανικά όλων των ειδών, ώστε ο άνδρας και η γυναίκα να ζήσουν υγιεινά και παντοτινά.

Ο σατανάς όμως δημιούργησε τα Haagen Dazs και τα διάφορα cookies.

Και ρώτησε:
«Λίγη ακόμη σάλτσα βύσσινου;»

και ο άνδρας απήντησε:
«Ευχαρίστως!»

και η γυναίκα πρόσθεσε:
«Παρακαλώ για μένα άλλη μια ζεστή βάφλα με σαντιγί!».

Και έτσι πήραν και οι δύο από 5 κιλά.

Και ο Θεός δημιούργησε το γιαούρτι ώστε να διατηρήσει η γυναίκα το σώμα της όπως άρεσε στον άνδρα.

Και ο σατανάς δημιούργησε από το σιτάρι το άσπρο αλεύρι και από το ζαχαροκάλαμο τη ζάχαρη και τα συνδύασε.

Και η γυναίκα άλλαξε νούμερο στην ένδυσή της και πήγε από το 38 στο 46.

Και έτσι είπε ο Κύριος:
«Δοκίμασε το φρέσκο μαρούλι μου!»

Και ο σατανάς εφεύρε το ντρέσσιγκ και το σκορδόψωμο ως συνοδευτικά.

Και οι άνδρες και οι γυναίκες μετά από αυτή την απόλαυση άνοιξαν τις ζώνες τους κατά τουλάχιστον μία τρύπα.

Ο Κύριος όμως είπε:
«Σας έδωσα φρέσκα λαχανικά και ελαιόλαδο, στο οποίο να μαγειρεύετε υγιεινά!»

Και ο σατανάς συνόδεψε τα φαγητά αυτά με δεύτερο πιάτο από νόστιμες μπουκίτσες από ψωμάκια, τυράκια camembert, αστακό σε βούτυρο μυρωδάτο και φιλετάκια κοτόπουλου.

Και οι τιμές χοληστερίνης του ανθρώπου ανέβηκαν στα ουράνια.

Ετσι ο Θεός έδωσε στον άνθρωπο αθλητικά παπούτσια, ώστε να χάσει μερικά κιλά με την άθληση.

Και ο σατανάς δημιούργησε την δορυφορική τηλεόραση και τα DVD μαζί με τα τηλεχειριστήρια, για να μην κουράζεται ο άνθρωπος με το ζάπινγκ.

Και οι άνδρες και οι γυναίκες γελούσαν και έκλαιγαν μπροστά την οθόνη και άρχισαν να φοράνε ελαστικές φόρμες αδυνατίσματος.

Ετσι ο Θεός δημιούργησε την πατάτα, φτωχή σε λίπος και κάλιο και γεμάτη θρεπτικές ουσίες.

Και ο σατανάς αφαίρεσε την φλούδα και έκοψε το εσωτερικό της σε πατατάκια τα οποία τηγάνησε και τα κάλυψε με πολύ αλάτι.

Και ο άνθρωπος πήρε μερικά κιλά ακόμη

Ο Θεός όμως έφερε το άπαχο κρέας, ώστε τα τέκνα του να χορταίνουν προλαμβάνοντας λιγότερες θερμίδες.

Και ο σατανάς έφερε τα Goodys και το τσίζμπουργκερ των 99 λεπτών.

Και ρώτησε ο σατανάς:
«Θέλεις και τηγανητές πατάτες;»

Και είπε ο άνθρωπος:
«Βεβαίως, μια μεγάλη μερίδα με μαγιονέζα!»

και είπε ο σατανάς:
«Ετσι μπράβο!»

Και ο άνθρωπος έπαθε έμφραγμα.

Και ο Θεός αναστέναξε και δημιούργησε το τετραπλό μπαϊ πάς της καρδιάς.

Και ο σατανάς δημιούργησε το ΙΚΑ.

ερΑσιτεχνης ανθρωπος said...

ena exw na pw..
Apo tin Elladitsa panta eleipe kai tha leipei i Paideia..
Dystyxws..Kai kati na mporousame kai na thelame na kanoume pou na evgaze se kati kalo, i nootropia den allazei..rizwmeni!

kalispera..

izabet@chem.uoa.gr said...

@eras. ανθρ.

πού αναφέρεσαι?
υπάρχει μόνο μια ελπίδα...αυτό που λέει ο satel444...
όλα τα άλλα είναι προσποιητές διαφημίσεις κάποιων συγκροτημάτων...

καλησπέρα..

ερΑσιτεχνης ανθρωπος said...

ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΑΝΑΦΕΡΟΜΑΙ...

ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ..